SÁNG TẠO NGHỆ THUẬT TRONG Ý NIỆM HỘI HỌA. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Nếu hiện đại là cuộc cách mạng phá vỡ hình thức, thì đương đại là cuộc cách mạng phá vỡ chính khái niệm nghệ thuật.

Trong thời đương đại, hội họa không còn là bề mặt toan, không còn là màu sắc, không còn là hình ảnh. Nó trở thành một tư duy, một hành động, một trải nghiệm, một ngữ cảnh.

Đương đại không hỏi: "Bức tranh vẽ gì" mà hỏi:

. "Tác phẩm tồn tại trong ngữ cảnh nào".

. "Nó tạo ra trải nghiệm gì".

. "Nó đặt ra vấn đề gì".

. "Nó đối thoại với ai".

Để hiểu hội họa đương đại, ta phải hiểu ba trụ cột của nó: Ngữ cảnh, trải nghiệm, và ý niệm.

* Ngữ Cảnh: Không Gian Xã Hội Của Nghệ Thuật.

- Nghệ thuật không còn tồn tại độc lập.

Trong thời đương đại, tác phẩm không thể tách khỏi ngữ cảnh.

Một bức tranh không chỉ là hình ảnh mà là sự kiện xã hội.

Nó tồn tại trong:

. Không gian triển lãm.

. Không gian chính trị.

. Không gian truyền thông.

. Không gian văn hóa.

. Không gian của người xem.

Ngữ cảnh trở thành một phần của tác phẩm.

- Nghệ thuật như diễn ngôn.

Đương đại xem nghệ thuật như một diễn ngôn một cách nói về thế giới.

Một tác phẩm không chỉ được nhìn mà còn được đọc, được phân tích, được tranh luận.

Nghệ thuật trở thành một phần của đời sống trí thức.

- Nghệ thuật và quyền lực.

Đương đại đặt câu hỏi về quyền lực trong nghệ thuật:

. Ai có quyền tạo ra nghệ thuật.

. Ai có quyền định nghĩa nghệ thuật.

. Ai có quyền sở hữu nghệ thuật.

. Ai có quyền diễn giải nghệ thuật.

Nghệ thuật trở thành một không gian chính trị.

* Trải Nghiệm: Người Xem Như Đồng Tác Giả.

- Tác phẩm không còn hoàn chỉnh nếu thiếu người xem.

Trong nghệ thuật đương đại, người xem không còn là người quan sát thụ động.

Họ trở thành người tham dự, người đồng sáng tạo.

Tác phẩm chỉ hoàn chỉnh khi người xem bước vào nó, trải nghiệm nó, diễn giải nó.

- Hội họa như không gian.

Nhiều tác phẩm đương đại không còn là bức tranh mà là không gian:

. Không gian ánh sáng.

. Không gian âm thanh.

. Không gian chuyển động.

. Không gian tương tác.

Hội họa trở thành môi trường, không còn là bề mặt.

- Trải nghiệm như bản chất của nghệ thuật.

Một tác phẩm đương đại có thể không có hình ảnh, không có màu sắc, không có chất liệu.

Nhưng nó có thể tạo ra trải nghiệm mạnh mẽ:

. Sự im lặng.

. Sự bất an.

. Sự suy tư.

. Sự đối thoại.

. Sự va chạm.

Trải nghiệm trở thành nội dung của tác phẩm.

* Ý Niệm: Tư Duy Như Hình Ảnh.

- Ý niệm quan trọng hơn hình thức.

Nghệ thuật ý niệm (Conceptual Art) tuyên bố: "Hình thức không quan trọng. Ý niệm mới quan trọng."

Một tác phẩm có thể chỉ là một câu nói, một văn bản, một hành động.

Hội họa không còn là hình ảnh mà là tư duy.

- Khi bức tranh trở thành câu hỏi.

Nhiều tác phẩm đương đại không đưa ra câu trả lời mà đặt ra câu hỏi:

. Nghệ thuật là gì.

. Hình ảnh là gì.

. Tác phẩm là gì.

. Người xem là ai.

. Thế giới được nhìn như thế nào.

Hội họa trở thành triết học của cái nhìn.

- Khi bức tranh trở thành hành động.

Trong nhiều trường hợp, tác phẩm không còn là vật thể mà là hành động:

. Hành động vẽ.

. Hành động phá hủy.

. Hành động trình diễn.

. Hành động can thiệp vào không gian.

Hội họa trở thành sự kiện.

 

* Sự Tan Rã Của Bức Tranh.

- Bức tranh không còn là trung tâm.

Trong thời đương đại, bức tranh không còn giữ vị trí trung tâm của nghệ thuật.

Nó chỉ là một trong vô số hình thức biểu đạt.Nhiều nghệ

sĩ từ bỏ bức tranh để tìm kiếm hình thức mới.

- Bức tranh như đối tượng phê phán.

Nhiều nghệ sĩ đương đại phê phán chính truyền thống hội họa:

. Phê phán tính thương mại.

. Phê phán tính trang trí.

. Phê phán tính bảo thủ.

. Phê phán tính vật thể.

Bức tranh trở thành đối tượng để giải cấu trúc.

- trở lại của bức tranh.

Nhưng đồng thời, bức tranh cũng trở lại với hình thức mới:

. Tranh như dữ liệu.

. Tranh như ánh sáng.

. Tranh như vật thể lai.

. Tranh như không gian.

Bức tranh không chết. Nó biến đổi.

* Nghệ Thuật Đương Đại Như Một Hệ Thống Mở.

- Không có phong cách thống trị.

Khác với hiện đại, đương đại không có phong cách thống trị.

Không có trường phái.

Không có hệ hình cố định.

Nghệ thuật đương đại là hệ thống mở, nơi mọi hình thức đều có thể tồn tại.

- Không có tiêu chuẩn thẩm mỹ chung.

Đương đại không tìm kiếm cái đẹp.

Nó tìm kiếm cái đúng, cái cần thiết, cái có ý nghĩa.

Thẩm mỹ trở thành vấn đề của ngữ cảnh, không còn là vấn đề của chuẩn mực.

- Không có ranh giới giữa nghệ thuật và đời sống.

Nghệ thuật đương đại xóa bỏ ranh giới giữa nghệ thuật và đời sốngMột hành động đời thường có thể trở thành tác phẩm.

Một vật thể bình thường có thể trở thành nghệ thuật.

- Tổng luận.

Hội họa đương đại không còn là nghệ thuật của hình ảnh mà là nghệ thuật của tư duy.

Không còn là bề mặt mà là ngữ cảnh.

Không còn là vật thể mà là trải nghiệm.

Không còn là mô phỏng mà là đối thoại.

Thế giới của nghệ thuật đương đại, một thế giới nơi mọi giới hạn bị phá vỡ, nơi hình ảnh trở thành tư duy, nơi người xem trở thành đồng tác giả, nơi nghệ thuật trở thành diễn ngôn của thời đại.

* Họa Sĩ Huỳnh Tâm.