Thời hiện đại không chỉ là một giai đoạn lịch sử mà
là một cuộc cách mạng trong tư duy. Nó phá vỡ những hệ hình đã tồn tại hàng thế
kỷ: Hình thể lý tưởng, ánh sáng thiêng liêng, phối cảnh tuyến tính, trật tự của
lý tính.
Để hiểu hội họa hiện đại, ta phải hiểu ba trụ cột của nó: Giải cấu trúc hình ảnh, phân mảnh của thế giới, và sự nổi lên của chủ thể.
* Giải Cấu Trúc Hình Ảnh:
Từ Mô Phỏng Đến Tự Phản Tỉnh.
- Sự tan rã của hình thể.
Thế kỷ 19 chứng kiến sự khủng hoảng của hình thể.
Cơ thể không còn là biểu tượng của trật tự vũ trụ.
Thiên nhiên không còn là mô hình của sự hài hòa.
Thế giới trở nên bất ổn, phân mảnh, biến động.
Hội họa phản ánh sự khủng hoảng này bằng cách phá
vỡ hình thể:
. Cézanne phân tích hình thể thành hình học.
. Picasso phân mảnh hình thể thành lập thể.
. Matisse giản lược hình thể đến tinh thần.
Hình thể không còn là mục tiêu mà là vấn đề.
- Sự tan rã của phối cảnh.
Phối cảnh tuyến tính, biểu
tượng của lý tính phương Tây bị phá vỡ.
Không gian không còn được nhìn từ một điểm nhìn duy
nhất.
Không gian trở thành cấu trúc của tư duy, không còn
là cấu trúc của vật lý.
Lập thể là đỉnh cao của sự giải cấu trúc này:
Một vật thể được nhìn từ nhiều góc độ cùng lúc, một không
gian được phân mảnh và tái cấu trúc.
- Sự tan rã của ánh sáng.
Ánh sáng không còn là công cụ để mô phỏng thế giới.
Ấn tượng biến ánh sáng thành hiện tượng thuần túy.
Biểu hiện biến ánh sáng thành cảm xúc.
Trừu tượng biến ánh sáng thành năng lượng.
Ánh sáng trở thành vấn đề triết học, không còn là
vấn đề kỹ thuật.
* Phân Mảnh Của Thế Giới:
Từ Trật Tự Đến Hỗn Độn.
- Thế giới hiện đại như một cấu trúc phân mảnh.
Công nghiệp hóa, đô thị hóa, chiến tranh, khoa học
tất cả làm thế giới trở nên phân mảnh.
Con người không còn sống trong một vũ trụ hài hòa
mà trong một thế giới hỗn độn.
Hội họa hiện đại phản ánh sự phân mảnh này:
. Lập thể phân mảnh hình thể.
. Biểu hiện phân mảnh cảm xúc.
. Trừu tượng phân mảnh hình ảnh.
- Sự khủng hoảng của cái nhìn.
Cái nhìn không còn là công cụ để hiểu thế giới mà
trở thành vấn đề.
Ta không còn tin rằng mắt có thể nắm bắt sự thật.
Hội họa hiện đại đặt câu hỏi:
. Ta nhìn thế giới như thế nào.
.Ta có thể tin vào cái nhìn không.
. Hình ảnh có thể chứa sự thật không.
- Sự phân mảnh của thời gian.
Thời gian không còn là dòng chảy tuyến tính.
Nó trở thành những khoảnh khắc rời rạc, những mảnh
vụn của ký ức.
Hội họa hiện đại ghi lại thời gian như sự phân
mảnh:
. Ấn tượng ghi lại khoảnh khắc.
. Lập thể ghi lại nhiều khoảnh khắc cùng lúc.
. Trừu tượng ghi lại thời gian tinh thần.
* Sự Nổi Lên Của Chủ Thể:
Cái Tôi Như Trung Tâm Của Hình Ảnh.
- Chủ thể như nguồn gốc của hình ảnh.
Trong thời hiện đại, thế giới không còn là trung
tâm của hội họa.
Chủ thể người họa sĩ trở thành trung tâm.
Hình ảnh không còn là sự mô phỏng thế giới mà là sự
biểu đạt của cái tôi.
Van Gogh không vẽ cảnh vật mà vẽ tâm trạng.
Kandinsky không vẽ hình thể mà vẽ tinh thần.
Pollock không vẽ đối tượng mà vẽ hành động.
- Chủ thể như vấn đề triết học.
Cái tôi không còn là thực thể ổn định mà là cấu
trúc phân mảnh.
Hội họa hiện đại phản ánh sự phân mảnh này:
. Biểu hiện: Cái tôi bị giằng xé.
. Siêu thực: Cái tôi bị chi phối bởi vô thức.
. Trừu tượng: Cái tôi tan rã trong năng lượng.
- Chủ thể như hành động.
Trong Action Painting, bức tranh không còn là hình
ảnh mà là dấu vết của hành động.
Chủ thể không còn đứng ngoài tác phẩm mà hòa vào
tác phẩm.
Hội họa trở thành sự kiện, không còn là vật thể.
* Hội Họa Hiện Đại Như Một
Hình Thức Tự Phản Tỉnh.
- Hội họa tự đặt câu hỏi về chính mình.
Hội họa hiện đại không chỉ vẽ mà còn tự hỏi:
. Hội họa là gì.
. Hình ảnh là gì.
. Bề mặt là gì.
. Màu sắc là gì.
. Cái nhìn là gì.
Hội họa trở thành triết học của chính nó.
- Sự xuất hiện của nghệ thuật trừu tượng.
Trừu tượng không phải là sự thiếu vắng hình ảnh mà
là sự tinh lọc hình ảnh.
Nó là kết quả của quá trình tự phản tỉnh:
Khi hội họa không còn cần đối tượng để tồn tại.
- Sự xuất hiện của nghệ thuật ý niệm.
Ý niệm trở thành trung tâm.
Hình ảnh trở thành phụ trợ.
Hội họa không còn là bề mặt mà là tư duy.
- Tổng luận.
Hội họa hiện đại là cuộc cách mạng của tư duy thị
giác.
Nó phá vỡ hình thể, ánh sáng, phối cảnh, trật tự những nền tảng của hội họa
phương Tây.
Nó đặt chủ thể vào trung tâm, biến hội họa thành sự
biểu đạt của cái tôi.
Nó biến hình ảnh thành vấn đề triết học, không còn
là vấn đề kỹ thuật.
*
Họa Sĩ Huỳnh Tâm.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire