LUẬN ĐIỂM TRIẾT HỌC HỘI HỌA. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Hội họa, từ thuở khởi nguyên, không chỉ là hành vi ghi dấu hình ảnh mà còn là một phương thức vận dụng tư duy. Mỗi đường nét, mỗi sắc độ đều là một mệnh đề triết học, một cách con người đối thoại với thế giới và với chính mình.

Khi khảo sát những luận điểm của hội họa, ta không chỉ tìm hiểu lịch sử của các trường phái, mà còn đi sâu vào cấu trúc tư duy thẩm mỹ của nhân loại qua từng thời đại.

HỘI HỌA ĐƯƠNG ĐẠI MỘT NGỮ CẢNH, TRẢI NGHIỆM NHÂN LỌA. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Hội họa không chỉ là nghệ thuật của hình ảnh mà còn là nghệ thuật của tư tưởng. Mỗi thời đại, mỗi nền văn minh đều kiến tạo cho mình một hệ luận điểm riêng về hội họa, phản ánh cách họ hiểu thế giới và hiểu chính mình.

Từ thời cổ đại, hội họa được xem như một phương tiện mô phỏng. Nhưng khi nhân loại bước vào thời kỳ hiện đại,

NỀN TẢNG TRIẾT HỌC HỘI HỌA. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

- Hội họa như một hệ thống luận điểm của nhân loại.

- Bản thể của hình ảnh và sự hình thành cái nhìn.

- Hội họa như ngôn ngữ: Ký hiệu, biểu tượng và cấu-trúc.

- Tính vật chất và tính phi vật chất của hội họa.

* Lịch Sử Tư Tưởng Hội Họa Đông Tây.

- Hội họa phương Đông: Khí vận, tâm pháp và mỹ học của khoảng trống.

HỘI HỌA NHƯ MỘT HỆ THỐNG LUẬN ĐIỂM CỦA NHÂN LOẠI. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

- Hội họa như một hình thức tư duy.

Hội họa không chỉ là hành vi tạo hình mà là một cách con người suy nghĩ về thế giới. Mỗi đường nét là một mệnh đề. Mỗi sắc độ là một luận điểm. Mỗi bố cục là một cấu trúc tư duy. Khi khảo sát hội họa, ta đang khảo sát cách con người kiến tạo thế giới bằng hình ảnh.

- Hình ảnh như một bản thể triết học.

HỘI HỌA LÀ MỘT NGÔN NGỮ: KÝ HIỆU, Ý HIỆU, BIỂU TƯỢNG VÀ CẤU TRÚC. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Nếu ngôn ngữ là hệ thống ký hiệu của tư duy khái niệm, thì hội họa là hệ thống ký hiệu của tư duy trực giác. Con người không chỉ nói bằng lời mà còn nói bằng hình ảnh. Một bức tranh, dù không có chữ, vẫn có thể diễn đạt những tầng nghĩa mà ngôn từ không thể chạm tới. Vì thế, để hiểu hội họa, ta phải hiểu nó như một ngôn ngữ một hệ thống biểu đạt có cấu trúc, có quy luật, có khả năng tạo nghĩa.

TÍNH VẬT CHẤT VÀ TÍNH PHI VẬT CHẤT CỦA HỘI HỌA. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Hội họa, từ thuở khởi nguyên, luôn đứng giữa hai cực: Vật chất và phi vật chất. Một bức tranh là vật thể có màu, có chất liệu, có bề mặt. Nhưng đồng thời, nó cũng là phi vật thể có tinh thần, có ý niệm, có cảm xúc. Hai cực này không loại trừ nhau mà bổ sung cho nhau, tạo nên bản chất kép của hội họa.

Để hiểu hội họa, ta phải hiểu sự căng kéo giữa vật chất và phi vật chất, giữa cái hữu hình và cái vô hình, giữa chất liệu và tinh thần.

HỘI HỌA PHƯƠNG ĐÔNG: KHÍ VẬN, TÂM PHÁP VÀ MỸ HỌC CỦA KHOẢNG TRỐNG. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Hội họa phương Đông không chỉ là nghệ thuật của hình ảnh mà là nghệ thuật của tinh thần. Nó không tìm cách mô phỏng thế giới mà tìm cách nắm bắt khí vận của thế giới. Không tìm cách tái hiện hình thể mà tìm cách biểu đạt tâm pháp của người vẽ. Không tìm cách lấp đầy bề mặt mà tìm cách mở ra khoảng trống nơi vô hạn và hữu hạn gặp nhau.

HỘI HỌA PHƯƠNG TÂY: HÌNH THỂ ÁNH SÁNG VÀ CẤU TRÚC LÝ TÍNH. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Hội họa phương Tây, từ Hy Lạp cổ đại đến thời hiện đại, luôn đặt trọng tâm vào hình thể, ánh sáng và cấu trúc lý tính. Nếu phương Đông tìm kiếm tinh thần trong hình ảnh, thì phương Tây tìm kiếm trật tự của thế giới trong hình ảnh. Nếu phương Đông xem thiên nhiên như dòng chảy vô tận, thì phương Tây xem thiên nhiên như cấu trúc có thể phân tích.

ĐÔNG-TÂY GIAO THOA THỊ GIÁC HỘI HỌA HÌNH THÀNH MỸ HỌC TOÀN CẦU. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Lịch sử hội họa không phải là hai dòng chảy tách biệt Đông và Tây mà là một mạng lưới giao thoa liên tục. Từ thế kỷ 19 trở đi, sự tiếp xúc giữa hai nền văn minh đã tạo ra những biến động sâu sắc trong tư duy nghệ thuật. Phương Tây học từ sự tối giản, khí vận và khoảng trống của phương Đông. Phương Đông học từ ánh sáng, hình thể và cấu trúc lý tính của phương Tây.

CẤU TRÚC HIỆN ĐẠI HỘI HỌA VỚI SỰ NỔI LÊN CỦA CHỦ THỂ. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Thời hiện đại không chỉ là một giai đoạn lịch sử mà là một cuộc cách mạng trong tư duy. Nó phá vỡ những hệ hình đã tồn tại hàng thế kỷ: Hình thể lý tưởng, ánh sáng thiêng liêng, phối cảnh tuyến tính, trật tự của lý tính.

Hội họa hiện đại không còn tìm cách mô phỏng thế giới mà tìm cách giải cấu trúc thế giới. Không còn tìm cách tái hiện cái nhìn mà tìm cách phê phán cái nhìn.

SÁNG TẠO NGHỆ THUẬT TRONG Ý NIỆM HỘI HỌA. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Nếu hiện đại là cuộc cách mạng phá vỡ hình thức, thì đương đại là cuộc cách mạng phá vỡ chính khái niệm nghệ thuật.

Trong thời đương đại, hội họa không còn là bề mặt toan, không còn là màu sắc, không còn là hình ảnh. Nó trở thành một tư duy, một hành động, một trải nghiệm, một ngữ cảnh.

Đương đại không hỏi: "Bức tranh vẽ gì" mà hỏi:

SỰ TAN RÃ CỦA HỌA PHẨM VÀ NHỮNG HÌNH THỨC HỘI HỌA MỚI. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Điêu Khắc Gia Phạm Văn Hạng và Huỳnh Tâm.

Trong suốt nhiều thế kỷ, bức tranh là biểu tượng của hội họa. Nó là nơi hình ảnh cư trú, nơi tư duy thị giác được định hình, nơi nghệ sĩ đối thoại với thế giới. Nhưng từ thế kỷ 20 trở đi, bức tranh bắt đầu tan rã không phải theo nghĩa vật lý, mà theo nghĩa triết học.

CƯU MANG MỘT TÁC PHẨM MỸ THUẬT. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Họa Sĩ Nguyễn Gia Thưởng.

Trong nhiều nền văn hóa, sự hoàn chỉnh được xem là đỉnh cao của nghệ thuật. Một tác phẩm trọn vẹn, đầy đủ, không thiếu sót đó là lý tưởng của thẩm mỹ cổ điển.

Nhưng trong hội họa, đặc biệt là trong những truyền thống sâu sắc nhất của Đông và Tây, tồn tại một mỹ học khác: Mỹ học của sự không hoàn tất.

TUYẾT TÍNH HỘI HỌA TRONG TUẦN HOÀN MÀU SẮC. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Thời gian là một trong những vấn đề sâu sắc nhất của triết học và nghệ thuật. Trong hội họa, thời gian không chỉ là khoảnh khắc được ghi lại, mà còn là cấu trúc của hình ảnh, là cách con người cảm nhận thế giới, là cách ký ức và hiện tại giao thoa.

THỰC THỂ TRIẾT HỌC TRONG PHONG CÁCH MỸ HỌC. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Điêu Khắc Gia Phạm Văn Hạng

Trong mỹ học phương Đông, khoảng trống (emptiness) thường được hiểu như một thực thể tích cực, nơi vô hạn hiện diện, nơi tinh thần vận hành.

Nhưng trong mỹ học phương Tây, khái niệm "khoảng trống" (void, emptiness, nothingness) mang một lịch sử triết học hoàn toàn khác.

XEM TRANH VÀ THƯỞNG THỨC MỸ THUẬT. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

- Phong cách triết mỹ phương Tây.

Trong lịch sử triết học phương Tây, cái nhìn (the gaze) không bao giờ được xem là một hành vi tự nhiên. Nó luôn là một cấu trúc, một hệ thống được định hình bởi tri thức, quyền lực, văn hóa, lịch sử và vô thức.

Hội họa, vì thế, không chỉ là nghệ thuật của hình ảnh mà là nghệ thuật của cái nhìn.

MÀU SẮC VÀ NĂNG LƯỢNG HỘI HỌA. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

- Phong cách triết mỹ phương Tây.

Trong mỹ học phương Tây, màu sắc không chỉ là hiện tượng thị giác. Nó là vấn đề của vật lý, của sinh lý học, của tâm lý học, của hiện tượng học, của triết học về cảm giác.

Từ Newton đến Goethe, từ Kandinsky đến Merleau-Ponty, từ Rothko đến các nghệ sĩ ánh sáng đương đại,

MÀU SẮC VÀ NĂNG LƯỢNG HỘI HỌA. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

- Phong cách triết mỹ phương Tây.

Trong mỹ học phương Tây, màu sắc không chỉ là hiện tượng thị giác. Nó là vấn đề của vật lý, của sinh lý học, của tâm lý học, của hiện tượng học, của triết học về cảm giác.

Từ Newton đến Goethe, từ Kandinsky đến Merleau-Ponty, từ Rothko đến các nghệ sĩ ánh sáng đương đại, màu sắc luôn được xem như một thực thể kép:

HỘI HỌA VÀ TRIẾT HỌC VÔ NGÔN. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Trong truyền thống triết học phương Tây, ngôn ngữ luôn được xem là trung tâm của tư duy. Nhưng nghệ thuật, đặc biệt là hội họa, lại vận hành bằng một dạng ngôn ngữ khác: Ngôn ngữ của sự im lặng.

Hình ảnh không nói, nhưng nó khiến ta suy nghĩ.

Hình ảnh không phát âm, nhưng nó tạo ra ý nghĩa.

SỰ SỤP ĐỔ CỦA KHÁI NIỆM TRƯỜNG PHÁI. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Trong lịch sử nghệ thuật phương Tây, “trường phái” (school, movement) từng là một trong những khái niệm trung tâm. Nó cho phép ta phân loại, hệ thống hóa, và hiểu sự phát triển của nghệ thuật như một chuỗi tiến hóa có trật tự:

. Cổ điển.

. Lãng mạn.

. Hiện thực.

. Ấn tượng.