NGỤ NGÔN MẸ SÔNG DINH – [1] * Huỳnh Tâm.

Trong lịch sử văn minh nhân loại, những dòng sông luôn mang trong mình một bản thể kép: Vừa là thực thể địa lý, vừa là ký ức sống động của cộng đồng. Sông không chỉ chảy qua đất đai, mà còn chảy qua tâm thức, qua những tầng sâu vô thức tập thể, nơi con người tìm thấy nguồn cội của chính mình. Trường ca về Mẹ Sông Dinh được hình thành từ tinh thần ấy: Một cuộc đối thoại giữa con người và vũ trụ, giữa ký ức và tương lai, giữa hữu hạn và vô hạn. 

Tác phẩm này không chỉ là một chuỗi thơ ca, mà là một hành trình triết học, nơi mỗi hình tượng, từ linh hồn chưa siêu thoát, người gác cửa thời gian, đến đứa trẻ của tương lai, đều mang tính biểu tượng của những câu hỏi muôn thuở: Ta là ai? Ta đến từ đâu? Và ta sẽ đi về đâu trong dòng chảy vô thường của vũ trụ? 

Ở đây, nghệ thuật không đứng tách biệt khỏi khoa học hay triết học; ngược lại, chúng hòa quyện như ba dòng suối cùng đổ về một đại dương nhận thức. Những hình ảnh siêu thực, những ẩn dụ mang tính vũ trụ học, và những suy niệm về bản thể học được đan cài để mở ra một không gian nơi thơ ca trở thành phương tiện khám phá bản chất tồn tại. 

Lời dẫn nhập này xin được xem như cánh cửa đầu tiên – một lời mời bước vào thế giới nơi sông biết thở, núi biết giữ bí mật, và linh hồn con người tìm lại tiếng nói nguyên sơ của mình.

* Huỳnh Tâm.

NGỤ NGÔN MẸ SÔNG DINH

Dinh giang mở cánh tay dài 

Vỗ vào bến nhớ như ngày chưa sinh 

Mẹ ngồi hong nắng bình minh 

Chải từng sợi gió cho mình tuổi thơ. 

Con nghe tiếng nước đợi chờ 

Như nghe hơi thở của bờ nhân gian 

Mẹ là chiếc bóng dịu dàng 

Che con khỏi những mơ tàn thế gian. 

Lớn lên gió cuốn sang ngàn 

Con đi, bỏ lại tro tàn mái tranh 

Mẹ ngồi vá lại trời xanh 

Bằng đôi tay mỏng mong manh phận người. 

Con đi mang nửa mặt trời 

Nửa kia mẹ giữ để soi lối về 

Nhưng đời như cánh chim khuya 

Bay qua vực thẳm chẳng hề ngoái trông. 

Những đường mòn mọc trong lòng 

Chưa kịp đặt tên đã hồng rêu phong 

Con không có đóa hoa hồng 

Chỉ mang trái tim lưu vong dâng Người. 

Xuân về lá đổi đôi lời 

Mầm non hé nụ mà trời hóa sương 

Tiếng bom xé nát vô thường 

Hóa miền sa mạc đoạn trường nhân sinh. 

Không hoa dâng Mẹ hiền linh 

Không hương dâng Thầy giữa hình tro bay 

Con nâng bạch thủy trên tay 

Như nâng giọt lệ tháng ngày biệt ly. 

Vinh ca vọng giữa sầu bi 

Nhớ quê như nhớ chính khi chưa chào đời 

Nhớ Dinh giang chảy vào tôi 

Nhớ Mẹ con đổi đôi lời thành thơ. 

Quỳ bên gốc cổ thụ mờ 

Xin ân phước rọi vào bờ hư vô 

Nguyện uống ánh sáng ban sơ 

Thay dòng phù sinh lững lờ kiếp nhân. 

Làm thơ bé giữa gian trần 

Hát câu ngụ ngôn gửi dần vào mây 

Đồng dao trôi xuống bàn tay 

Gió mang đi hết những ngày trẻ thơ. 

Mây vàng mở lối bơ vơ 

Con đi vô đối giữa bờ mộng xanh 

Bàn tay mẹ khảm mong manh 

Như trang địa đàng còn đọng phù sa. 

Sớm mai nhân thế chan hòa 

Một màu vàng vỡ như là thủy tinh 

Con nghe tiếng gọi vô minh 

Như nghe tiếng mẹ ẩn mình trong mưa. 

Kim châm rỏ xuống đôi bờ 

Như sông Dinh khóc tiễn mùa phôi pha 

Tay cầm tay, nói thật thà 

Đây vườn tiền sử mẹ già từng qua. 

Rêu xanh phủ giấc sương sa 

Bàn tay mẹ tựa cánh hoa úa dần 

Sau tàng cây khổ hạnh gần 

Lá sen mỏng quá, nâng phần kiếp đau. 

Chiến tranh mộng mị phủ màu 

Dòng Dinh đục mắt, bạc đầu phù sa 

Mệt nhoài trước phút nguyện ca 

Đêm khuya mẹ đọc lời hòa bình rơi. 

Vết thương lòng chẳng ra chồi 

Tà áo mẹ úa như vời rạ khô 

Mà tim vẫn đắp bùn tro 

Giữ cho nhân thế chút hồ thiện lương. 

Tôi đi tìm bóng linh hồn 

Chỉ còn thân xác cháy mòn chiến tranh 

Đứng nhìn quê vỡ tan tành 

Mặt người hiền cũng nhuốm vành tang đau. 

Thân gầy mà mắt sáng sâu 

Như chim bồ câu bay vào tiềm sinh 

Tôi lạc miền cõi vô minh 

Bài thơ trôi giữa lá rình rơi theo. 

Còn vang ngụ ngôn tịch liêu 

Của người viễn xứ buổi chiều trở mưa 

Chiến lá mướt rụng lưa thưa 

Chưa rời cành đã tiễn mùa sang bên. 

Con xin lặng tiếng dịu mềm 

Dâng hoa héo cuối gửi lên Mẹ hiền 

Dinh giang còn chảy triền miên 

Giữ giùm con nốt ưu phiền cuối cùng.

I – KHỞI NGUỒN SÔNG DINH.

Dinh giang mở cánh thiên hà 

Rơi vào cõi thế như là giọt duyên 

Mẹ ngồi dệt ánh bình yên 

Từ mây cổ tích, từ miền chưa sinh. 

Con nghe tiếng nước hồi linh 

Như nghe tiếng mẹ gọi mình từ xa 

Sông là chiếc võng hiền hòa 

Đong đưa tuổi nhỏ trong tà nắng non. 

Mẹ là chiếc bóng vuông tròn 

Che con khỏi những đoạn hồn gió lay 

Thế gian mở cửa sang ngày 

Con còn bé bỏng trong tay mẹ hiền. 

II – ĐỨA CON PHÙ SA.

Lớn lên gió cuốn sang miền 

Con đi, bỏ lại lời nguyền quê hương 

Mẹ ngồi vá lại vô thường 

Bằng đôi tay mỏng đoạn trường phù sa. 

Con đi mang nửa trăng tà 

Nửa kia mẹ giữ để mà soi con 

Nhưng đời như cánh chim non 

Bay qua vực thẳm chẳng còn ngoái trông. 

Những đường mòn mọc trong lòng 

Chưa kịp đặt tên đã hồng rêu phong 

Con không có đóa hoa hồng 

Chỉ mang trái tim lưu vong dâng Người. 

III – BÓNG NGƯỜI TRONG CHIẾN TRANH.

Xuân về lá đổi đôi lời 

Mầm non hé nụ mà trời hóa sương 

Tiếng bom xé nát vô thường 

Hóa miền sa mạc đoạn trường nhân sinh. 

Không hoa dâng Mẹ hiền linh 

Không hương dâng Thầy giữa hình tro bay 

Con nâng bạch thủy trên tay 

Như nâng giọt lệ tháng ngày biệt ly. 

Đêm dài như tiếng thầm thì 

Của bao linh hồn còn đi giữa trời 

Sông Dinh đục mắt rã rời 

Nhìn con trở lại mà đời khác xưa. 

IV – LỜI MẸ TRONG GIÓ.

Một đêm gió thổi sang mùa 

Con nghe tiếng mẹ như vừa gọi tên 

"Con ơi, đừng khóc ưu phiền 

Đời là chiếc lá chưa yên phận mình. 

Sông ta chảy giữa vô minh 

Nhưng trong đáy nước vẫn hình mặt trăng 

Con đi dẫu có lỡ làng 

Thì ta vẫn giữ ánh vàng cho con." 

Con quỳ bên gốc cây mòn 

Xin ân phước rọi linh hồn phàm nhân 

Nguyện uống ánh sáng phù vân 

Thay dòng phù sinh lỡ lần kiếp xưa. 

V – TIÊN TRI TIỀN SỬ.

Con theo tiếng gọi gió đưa 

Vào vườn tiền sử như vừa mở ra 

Rêu xanh phủ giấc sương sa 

Những cây cổ thụ như là biết đau. 

Mẹ hiện thân giữa trăng thâu 

Tay nâng chiếc lá bạc màu chiến chinh 

"Con ơi, hãy nhớ nguyên hình 

Người sinh từ đất, rồi mình về đất. 

Đừng mang nỗi khổ đi hoài 

Hãy gieo một hạt lên vai cuộc đời." 

Con nghe lời mẹ rạng ngời 

Như nghe tiếng Phật giữa trời vô biên. 

VI – TRỞ VỀ BẢN THỂ.

Tôi đi tìm bóng bình yên 

Chỉ còn thân xác cháy phiền chiến tranh 

Đứng nhìn quê vỡ tan tành 

Mặt người hiền cũng nhuốm vành tang đau. 

Nhưng trong mắt mẹ thẳm sâu 

Vẫn còn ánh sáng nhiệm mầu chưa phai 

Như chim bồ câu bay dài 

Mang theo hơi ấm của ngày chưa sinh. 

Tôi lạc miền cõi vô minh 

Bài thơ trôi giữa lá rình rơi theo 

Còn vang ngụ ngôn tịch liêu 

Của người viễn xứ buổi chiều trở mưa. 

VII – LỜI CUỐI GỬI MẸ.

Chiến lá mướt rụng lưa thưa 

Chưa rời cành đã tiễn mùa sang bên 

Con xin lặng tiếng dịu mềm 

Dâng hoa héo cuối gửi lên Mẹ hiền. 

Dinh giang còn chảy triền miên 

Giữ giùm con nốt ưu phiền cuối cùng 

Nếu mai con hóa hư không 

Xin Mẹ giữ hộ linh hồn con đây. 

Để khi thế giới đổi thay 

Con còn nghe được bàn tay Mẹ hiền 

Chạm vào kiếp sống ưu phiền 

Như chạm vào ánh bình yên thuở đầu.

VIII – NHỮNG LINH HỒN HỘI NGỘ.

Đêm buông xuống tựa mây ngần 

Con nghe sông gọi âm thầm phía xa 

Nước dâng lên tựa lời ca 

Như trăm linh thể bước ra giữa dòng/ 

Một hồn mặc áo sương trong 

Nói bằng tiếng gió mênh mông thuở đầu: 

"Ta là ký ức nhiệm mầu 

Của bao người mẹ qua cầu trần gian." 

Một hồn tóc phủ mây ngàn 

Cất lời như thể suối vàng vỡ ra: 

"Ta là giọt lệ quê nhà 

Rơi khi chiến trận xé tà áo nâu." 

Một hồn mắt sáng như sao 

Nói bằng hơi thở nghìn màu phù sinh: 

"Ta là đứa trẻ vô hình 

Chết khi chưa kịp gọi mình là con." 

Con nghe từng tiếng héo hon 

Như nghe chính bóng linh hồn của mình 

Sông Dinh mở cánh bình minh 

Đưa con vào cõi nguyên sinh ban đầu. 

Mẹ hiện thân giữa trăng thâu 

Tựa như ngọn lửa nhiệm mầu chưa phai 

Mẹ nói: "Con chớ u hoài 

Những linh hồn ấy chính là con xưa." 

IX – ĐÊM NGỘ TRÊN DÒNG SÔNG.

Sông Dinh mở cánh thiên hà 

Đưa con trôi giữa hai tòa hư không 

Một bên là cõi mênh mông 

Một bên là bóng linh hồn chưa tan. 

Con đi giữa những âm vang 

Như đi giữa chính thời gian của mình 

Mỗi linh hồn một bình minh 

Một đêm tắt lửa, một hình phôi pha. 

Một hồn già tựa bóng ma 

Nói bằng tiếng đá: "Ta là chiến tranh 

Ta mang tro bụi nhân sinh 

Rải lên mái tóc của mình thuở xưa." 

Một hồn trẻ tựa cơn mưa 

Nói bằng tiếng nước: "Ta vừa hóa thân 

Ta chưa kịp biết phù vân 

Đã nghe tiếng súng nát phần tuổi thơ."

Một hồn mặc áo trăng mờ 

Nói bằng tiếng gió: "Ta chờ con đây 

Ta là bóng mẹ tháng ngày 

Đi theo con suốt những ngày lưu vong."

Con nghe tim vỡ thành sông 

Nước trôi như thể linh hồn mở ra 

Mẹ nhìn con giữa sương nhòa 

Nói bằng ánh mắt chan hòa vô biên: 

"Con ơi, hãy nhớ bình yên 

Không nằm trong cõi ưu phiền thế gian 

Bình yên ở chính nơi con 

Khi con biết khóc cho hồn người đau." 

X – THỆ NGUYỆN CỦA SÔNG.

Rạng đông mở cánh thiên thanh 

Sông Dinh sáng tựa ngọn ngành trời xưa 

Con quỳ bên gốc cây thưa 

Nghe linh hồn mẹ như vừa hóa mây. 

Mẹ nói: "Con hãy từ đây 

Giữ cho dòng nước những ngày trong veo 

Đừng để chiến trận gieo neo 

Đừng để tro bụi phủ theo phận người." 

Một linh hồn trẻ mỉm cười 

Đặt lên tay con một lời thệ nguyền: 

"Hãy mang ánh sáng bình yên 

Đi qua nhân thế, đi lên cõi người." 

Một linh hồn mẹ rạng ngời 

Đặt lên trán con một trời từ bi 

Một linh hồn lính thầm thì: 

"Hãy tha thứ cả những gì đớn đau." 

Một linh hồn bé cúi đầu 

Đặt lên tim con nhịp cầu tái sinh 

Sông Dinh mở cánh bình minh 

Đưa con trở lại với hình bóng xưa. 

Con đứng giữa gió ban trưa 

Nghe trong máu chảy lời thừa của sông 

Từ nay con giữ cõi hồng 

Giữ cho nhân thế một dòng hiền minh. 

Dinh giang chảy giữa tâm linh 

Chảy qua kiếp sống, chảy mình vào con 

Mai sau dù có hao mòn 

Con còn giữ được linh hồn của sông. 

Và khi thế giới mênh mông 

Con còn nghe được tiếng lòng Mẹ ru 

Như trăng rọi xuống sương mù 

Như lời Tagore còn ru kiếp người.

XI – NGƯỜI GÁC CỬA SÔNG.

Đêm nghiêng xuống tựa mây ngần 

Con theo sông bước sang phần hư linh 

Một cánh cửa mở lặng thinh 

Như khe ánh sáng giữa mình và mơ. 

Một người đứng tựa bến mờ 

Áo choàng dệt bởi trăng thơ thuở đầu 

Mắt Người sâu tựa giếng sâu 

Nhìn con như thể nhìn màu thời gian. 

Người nói: "Con của trần gian 

Đã đi đủ nửa đoạn tàn kiếp xưa 

Muốn sang bờ sáng hay chưa 

Hay còn vướng víu những mùa chiến chinh?" 

Con nghe tiếng gió hồi sinh 

Như nghe tiếng mẹ ẩn mình trong mây 

Con thưa: "Con muốn tìm ngày 

Không còn bóng tối phủ đầy nhân gian." 

Người cười: "Con trẻ mơ màng 

Thời gian chẳng giữ ai sang bến này 

Nhưng ta mở cửa hôm nay 

Vì nghe sông Dinh gọi bầy linh hồn."

Người đưa tay chỉ nguồn cơn 

Một dòng sáng trắng trôi dần giữa đêm 

"Đi đi, đừng sợ bóng đêm 

Vì trong đêm tối có mầm bình yên."

XII – IN DẤU LINH HỒN.

Con bước vào cõi vô biên 

Nơi linh hồn đứng thành miền sương bay 

Có hồn trẻ nhỏ còn say 

Chưa kịp gọi mẹ đã bay khỏi đời.

Có hồn lính trận tả tơi 

Mang theo tiếng súng rã rời kiếp thân 

Có hồn mẹ khóc âm thầm 

Tìm con thất lạc giữa trầm luân xưa. 

Có hồn già tựa bóng mưa 

Rơi không tiếng động xuống bờ hư vô 

Có hồn như chiếc lá khô 

Chưa rời cành đã hóa tro phận mình. 

Tất cả đứng giữa bình minh 

Nhưng không thấy được bóng hình mặt trời 

Họ nhìn con với đôi môi 

Muốn nói điều gì mà lời chẳng ra. 

Con nghe tim vỡ chan hòa 

Như nghe tiếng nước khóc qua phận người 

Con hỏi: "Sao chẳng về trời 

Sao còn đứng giữa dòng đời lỡ dang?" 

Một hồn trẻ nhỏ thở than: 

"Vì con chưa kịp gọi sang tiếng Mẹ."

Một hồn lính trận lặng nghe: 

"Vì ta còn nợ câu thề chưa xong." 

Một hồn mẹ khóc mênh mông: 

"Vì ta còn đợi con trong kiếp này." 

Một hồn già nói đắng cay: 

"Vì ta chưa kịp đổi thay chính mình."

Con nghe từng tiếng hồi sinh 

Như nghe tiếng mẹ gọi mình trở lui 

Con nói: "Nếu chẳng thể vui 

Con xin giữ hộ nỗi người chưa tan." 

XIII – LỜI THỆ NGUYỆN.

Người Gác Cửa bước nhẹ sang 

Đặt tay lên trán con vàng ánh trăng 

Người nói: "Con đã đủ rằng 

Đủ nghe tiếng khóc, đủ nâng linh hồn." 

"Nhưng muốn cứu cõi cô đơn 

Con phải giữ lấy nguồn cơn của mình 

Phải mang ánh sáng bình minh 

Đi qua nhân thế, đi vào cõi đau." 

Người trao con một nhành lau 

Trắng như hơi thở ban đầu của sông 

Người nói: "Khi trái tim hồng 

Biết thương kẻ khác, biết không trách đời.

Thì con sẽ mở được trời 

Cho bao linh thể rạng ngời siêu thăng." 

Con nghe lời ấy rưng rưng 

Như nghe tiếng mẹ giữa tầng mây xa. 

Sông Dinh mở cánh ngân hà 

Đưa con trở lại quê nhà mộng xưa 

Nhưng trong mắt nước ban trưa 

Con thấy bóng mẹ như vừa hiện ra. 

Mẹ nói: "Con đã đi qua 

Cửa thời gian để hiểu ta một đời 

Giờ con hãy giữ nụ cười 

Giữ cho linh thể một trời bình yên."

Con quỳ xuống giữa ưu phiền 

Nghe trong máu chảy lời nguyền của sông 

Từ nay con giữ cõi hồng 

Giữ cho nhân thế một dòng hiền minh. 

Dinh giang chảy giữa tâm linh 

Chảy qua kiếp sống, chảy mình vào con 

Mai sau dù có hao mòn 

Con còn giữ được linh hồn của Người.

XIV – TƯƠNG LAI CỦA TRẺ.

Sông Dinh mở cánh ban mai 

Đưa con đến gặp hình hài chưa sinh 

Một đứa trẻ mắt lung linh 

Như sao rơi xuống bình minh thuở đầu. 

Trẻ ngồi giữa cỏ nhiệm mầu 

Tay ôm quả đất bạc màu chiến chinh 

Trẻ nói: "Ta đến hồi sinh 

Những điều nhân thế bỏ mình quên đi." 

Con hỏi: "Con đến làm chi 

Giữa miền tương lai chưa ghi dấu đời? "

Trẻ cười: "Ta đến để mời 

Con gieo ánh sáng vào nơi tối tăm."

"Ta là hơi thở âm thầm 

Của bao linh thể chưa nằm trong hoa 

Ta là giọt nước chưa ra 

Nhưng mang ký ức của ba nghìn năm."

Con nghe tim vỡ âm thầm 

Như nghe tiếng mẹ gọi dần trong mây 

Trẻ nói: "Con hãy từ đây 

Giữ cho nhân loại một ngày biết thương."

XV – RỪNG GIÀ THỞ NƯỚC NONG.

Con theo đứa trẻ lên đường  

Đến nơi cánh rừng biết thương phận người 

Cây đứng thở giữa đất trời 

Như mang hơi ấm của thời nguyên sinh. 

Lá rơi xuống tựa bình minh 

Mỗi chiếc là một linh hồn chưa tan 

Cây già kể chuyện trần gian 

Bằng tiếng rì rào như đàn cổ xưa .

Một cây cổ thụ đong đưa 

Nói bằng tiếng gió: "Ta vừa thấy con 

Từ khi con mới chập chờn 

Trong hơi mẹ thở giữa hồn sông Dinh." 

Một cây khác nói lặng thinh: 

"Ta mang ký ức của nghìn chiến tranh 

Ta nghe tiếng súng tan nhanh 

Như nghe tiếng lá lìa cành phôi pha."

Một cây trẻ nói chan hòa: 

"Ta chưa biết khóc, chưa là nỗi đau 

Nhưng ta biết giữ sắc màu 

Cho con nhìn thấy nhiệm mầu của hoa."

Con nghe rừng thở chan hòa 

Như nghe tiếng mẹ gọi ta trở về 

Rừng nói: "Con chớ u mê 

Hãy mang hơi thở ta về với sông."  

 * Huỳnh Tâm.

 Home       [ 1 ]  [ 2 ] Tiếp Phần 2