Lần này, cơ duyên đưa
ông đến Quy Nhơn để làm bức phù điêu do các anh chị giáo sinh Sư Phạm Quy Nhơn
trước 1975 muốn gửi tặng trường Đại học Quy Nhơn như một kỷ niệm nhắn nhủ: Từ
trái tim đến trái tim, từ ngày xưa đến hiện tại và tương lai.
Chỉ nghe tiếng ông là bậc thầy về điêu khắc nhưng tôi không ngờ ông còn làm
thơ, với những câu thơ ngắn gọn, súc tích, chắt lọc của một đời chiêm nghiệm
với bề dày triết lý nhân sinh mà ông đã trải qua.
Bão tố
quay lưng
Khơi nguồn độc thoại
chôn vùi
Nhân văn
Bìa Thơ Phạm Văn
Hạng. NXB Hội nhà văn. 2007
Những bài thơ chỉ 1 câu,
2 câu, ngắt dòng từng chữ như một thiền ngôn, đọc lên chúng ta có thể cảm được
sự tinh túy trong từng chữ đanh gọn như những nhát búa đục vào đá.
Những bức tượng
Trong vườn òa ra khóc
Khi nhân văn
Bị sỉ nhục giam cầm
Đá
Gỗ
Sắt
Đồng
Không thể lặng câm
Với 29 bài thơ được khắc
trên đồng nặng 220 kg, mỗi bài thơ được gò nổi với 4 ngôn ngữ Việt, Pháp, Anh ,
Hoa trên những miếng đồng khổ 50cm x 60cm, ông làm việc miệt mài trong 5 năm
mới hoàn thành xong tác phẩm để đời của mình. Thơ ông trầm lắng, súc tích ngắn
gọn như loại thơ Hai Ku của Nhật.
Người đời gọi ông là “Dị
nhân điêu khắc” cũng phải khi lần đầu tiên ông góp mặt triển lãm năm 1970 đã
làm chấn động giới mỹ thuật Sài Gòn ngày ấy với tác phẩm kinh dị làm bằng xương
sọ và … ruột người, bức tranh S.O.S Việt Nam của ông (được NS Trịnh Công Sơn
đổi tên thành Chứng tích khi tham dự triển lãm).
Bức tranh là một mảnh
vải được ông sắp xếp những “hiện vật” mà ông nhặt được trong chiến trường khi
ông làm phóng viên với những vỏ đạn, mảnh bom, vòng rào kẽm gai, xương sọ và
những đoạn ruột người đầy máu ( tất cả đã được ngâm trong phoọc-môn), tác phẩm với
những chất liệu kinh dị đó, đã tố cáo thực trạng trần trụi của chiến tranh là
một cú đấm trực diện vào xã hội Việt Nam lúc bấy giờ.
Bắt đầu từ đó cho đến
các sáng tác sau này, điêu khắc gia Phạm Văn Hạng đều hướng đến việc lên án
chiến tranh, khao khát hoà bình và ca ngợi tự do với những hình tượng chim bồ
câu, trẻ em, bầu vú mẹ…
Một đề tài yêu thích khác của ông là khắc họa chân
dung các danh nhân gồm các nhà văn hóa dân tộc, các văn nghệ sĩ mà ông yêu
thích, ông đặt vườn tượng trong khu vườn mà ông sinh sống.
Đặc biệt nhân ngày “hội
tôn vinh sách và thế giới năm 2010”, ông đã đưa từ Đà Nẵng ra Hà Nội 2 bức
tượng của Hàn Thuyên và Alexandre de Rhodes, 1 người là đặt nền tảng cho chữ
Nôm, 1 người là cha đẻ cho chữ Quốc ngữ tiếng Việt ngày nay.
Ngoài ra ông có nhiều công trình, dự án còn đang dang dở như tượng hoàng đế
Quang Trung bằng đồng cao 3.7m đã hoàn thành từ năm 2006, đáng lẽ đã được đặt
tại ngã ba Phú Tài, TP Quy Nhơn nhưng vì nhiều lý do nên vẫn còn tạm trú tại
khu Trung Sơn (TP.HCM), hay “Nhà nguyện tình yêu” – một đồng cảm giữa ông và NS
Trịnh Công Sơn (trước khi nhạc sĩ qua đời) là xây dựng một nhà nguyện cho những
người yêu nhau đến sẻ chia, tâm sự …đó là dự án dựng tượng danh nhân Nguyễn
Trãi trên một sườn núi cao nào đó ở Côn Sơn (Hải Dương)…
Bạn bè Phạm Văn Hạng gọi
ông là người đàn ông “lao động khổ sai” cũng không quá, ông là một nhà điêu
khắc làm việc cần mẫn đam mê, khi làm việc ông thỏa sức sáng tạo, tự do bay
bổng trong trí tưởng tượng ảo diệu của mình. Nếu như nhà văn dùng ngôn từ,
người họa sĩ dùng màu sắc thì người điêu khắc phải dùng bàn tay đục đẽo, nhào
nặn hình tượng mới có thể nói lên cảm xúc của mình, đó phải là một quá trình
vất vả tốn nhiều sức lực. Có lẽ trong những ngày tháng làm việc chăm chỉ ông đã
đúc, rút nhiều kinh nghiệm cuộc sống mới tạo nên những áng thơ giàu hàm súc như
vậy.
Bắt mạch
thời gian
Ngôn từ
sực tỉnh
Hay:
Có thương đau
Mới thẩm thấu cuộc đời
Có suy tưởng
Mới
Tìm
Ra
Hư
Thực
Phạm Văn Hạng và
tác giả
Nhìn xã hội ngày nay đảo điên như phường tuồng ông
viết:
Buôn vua bán chúa
Thời xưa cũ
Tướng sĩ đồng hành
Lũ vong thân
Hành pháp
Trong tay phường mãi lực
Gỗ
Đá
Buồn
Chao đảo nhân văn
Một đời cống hiến cho
nghệ thuật đến cái tuổi “cổ lai hy” này ông càng cảm thông nỗi thống khổ
Tiếng đàn Kiều
Vô thanh
Ngàn năm vương ai oán
Oan
Khốc
Đời
Khôn vơi!
Mỗi bài thơ là một chiêm
nghiệm, có lẽ ông hiểu rõ cuộc đời này tuyệt chiêu cao nhất của võ lâm là lấy
“vô chiêu thắng hữu chiêu” như trong truyện kiếm hiệp Kim Dung nên ông sống
thanh thản vô tư, cả đời luôn cháy hết mình vì nghệ thuật, luôn khao khát sáng
tạo trong tự do.
Phạm Văn Hạng bên
tác phẩm Bác Sĩ Yersin
* BM.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire