Từ đầu tháng 3/2021, lực lượng dân quân biển
của Trung Quốc đã cho tàu tập trung gần tất cả các đảo tranh chấp
do Philippines kiểm soát và tìm cách đe dọa các nước láng giềng ven biển,
đặc biệt là Việt Nam, Philippines và Malaysia, để khẳng định yêu sách đối với
các đảo trên Biển Đông. Theo thông tin từ Philippines, ước tính có hơn 200 tàu
neo đậu tại Đá Ba Đầu mà Philippines khẳng định thuộc vùng đặc quyền kinh tế
(EEZ) của họ. Philippines đã chính thức phản đối hành vi xâm phạm của
các tàu Trung Quốc đối quyền chủ quyền cũng như quyền tài phán trên biển. Song
song đó, Philippines đã triển khai các máy bay chiến đấu hạng nhẹ
giám sát các tàu bất hợp pháp này.
Vì Trung Quốc
đã tôn tạo một số đảo nhân tạo và triển khai các thiết bị quân sự và vũ khí
trên các đảo này nên việc các tàu dân quân biển Trung Quốc tập trung tại vùng
biển này rõ ràng cho thấy hành vi quyết đoán của Trung Quốc cũng như đe dọa các
đối thủ trong khu vực Biển Đông. Có vẻ như các tàu này hoàn toàn mới được
triển khai chỉ để phục vụ chiến thuật của Trung Quốc và nhằm kiểm soát các đảo
nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines. Các tàu Trung Quốc neo đậu gần Cụm Sinh Tồn,
vốn là ngư trường truyền thống của ngư dân Philippines. Nơi neo đậu của hơn 200 tàu Trung Quốc nằm
gần 2 căn cứ của Trung Quốc và 4 đảo nhỏ hơn của Việt Nam. Một trong những vấn đề mà cộng đồng quốc tế
thực sự quan tâm là việc Trung Quốc muốn mở rộng quyền kiểm soát đối với các đảo
này. Sau khi kiểm soát Đá Vành Khăn vào năm 1995, Trung Quốc đang tìm kiếm các
đảo khác thuộc quyền kiểm soát của các bên tranh chấp khác để mở rộng sự hiện
diện trên thực tế của họ.
Nhìn từ việc
Trung Quốc tôn tạo Đá Vành Khăn thành một trong những đảo nhân tạo lớn nhất (dù
nước này thường nói đây là nơi trú ẩn cho ngư dân) và hiện giờ Đá Vành Khăn trở
thành căn cứ quân sự chính thức, việc tàu của Trung Quốc đổ dồn về Đá Ba Đầu là
dấu hiệu cho thấy Trung Quốc muốn kiểm soát khu vực biển này và cả vùng không
phận trên đó. Trong bối cảnh phán quyết của tòa trọng tài thường trực về Biển
Đông sắp tròn 5 năm, Trung Quốc đang phủ nhận phán quyết này và đòi hỏi yêu
sách đối với tất cả các vùng biển và các vùng trời trên đó. Trung Quốc luôn sử
dụng “chiến thuật vùng xám” với lực lượng dân quân biển Trung Quốc, được Hải cảnh
yểm trợ, tiến hành kiểm soát các vùng biển. Ngoài ra, có thể thấy rằng các kiểu
chiến thuật mà Trung Quốc đang áp dụng là đe doạ, ngăn cản các hoạt động thăm
dò và khai thác dầu khí ở các khu vực như Bể Nam Côn Sơn, Bãi Cỏ Rong, Đá Ba Đầu
và các khu vực lân cận nằm ngoài vùng biển kiểm soát của Trung Quốc nhưng nằm
trong vùng biển của các nước có yêu sách khác, bao gồm Việt Nam, Philippines và
Malaysia.
Các nước
ASEAN, dưới sự chủ trì của Chủ tịch luân phiên Brunei, phải nhận thức rõ điều
đó và cần triệu tập ngay cuộc họp các ngoại trưởng ASEAN để ưu tiên giải quyết
các vấn đề này. Ngoài ra, cộng đồng quốc tế phải gây sức ép với Trung Quốc để
tháo gỡ cuộc khủng hoảng và thực hiện các cam kết để sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng
xử (COC) vẫn đang trong giai đoạn đàm phán. Đại sứ quán Mỹ tại Manila và Bộ Ngoại giao Mỹ đã đưa ra nhiều tuyên bố
ủng hộ Philippines. Bộ Ngoại giao Mỹ đã yêu cầu Trung Quốc rút
lực lượng dân quân biển và tăng cường hỗ trợ cho Philippines. Trên thực tế, nếu các chiến thuật của
Trung Quốc không được ngăn chặn thì điều đó cũng có thể mở đường cho Trung Quốc
áp dụng các chiến thuật tương tự để đe dọa các nước có yêu sách khác ở Biển
Đông mà trọng tâm chính là Việt Nam. Các nước như Australia, Anh, Canada và Nhật
Bản đã bày tỏ sự ủng hộ đối với Philippines và tuyên bố rằng đội tàu của Trung
Quốc đã xâm phạm chủ quyền và các vùng biển của Philippines.
Trong khi cộng
đồng quốc tế im lặng đối với vấn đề can thiệp quân sự, quân đội Philippines đã tiến hành bay giám sát hàng trăm tàu
Trung Quốc. Động thái này có nguy cơ làm leo thang thành một cuộc khủng hoảng lớn.
Những tuyên bố của Tổng thống Philippines Duterte và Bộ trưởng Quốc phòng
Delfin Lorenzana về việc triển khai lực lượng hải quân Philippines và thực hiện
diễn tập quân sự có thể leo thang thành một cuộc khủng hoảng trên biển. Trong bối
cảnh đó, điều quan trọng là ASEAN phải ngay lập tức đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ
về các chiến thuật mà Trung Quốc áp dụng, đồng thời tuyên bố này cũng phải được
các đối tác đối thoại ASEAN cũng như các nước trong nhóm “Bộ tứ” ủng hộ.
Trung Quốc đã
học được một hoặc hai bài học từ sự bế tắc biên giới với Ấn Độ ở miền Đông
Ladakh. Trung Quốc đã đối đầu với quân đội Ấn Độ và cuối cùng phải rút lui để
giải quyết cuộc khủng hoảng. Trung Quốc đang áp dụng các chiến thuật tương tự
trên Biển Đông. Do đó, cộng đồng quốc tế và các nước ASEAN cần có các biện pháp
đối phó để tình hình không leo thang thành khủng hoảng. Điều cần thiết là Đại hội
đồng Liên hợp quốc và Hội đồng Bảo an phải ghi nhận những diễn biến này và yêu
cầu Trung Quốc tránh thái độ đối đầu kiểu đó. Trung Quốc biết rất rõ rằng Brunei, với tư cách Chủ tịch ASEAN sẽ không chỉ
trích trực tiếp Trung Quốc, nhưng rõ ràng nước này sẽ phải nêu vấn đề ở cấp khu
vực. Cộng đồng quốc tế cũng phải đưa hải quân đến để đảm bảo rằng Trung Quốc chấm
dứt các động thái này và quay trở lại duy trì nguyên trạng.
* Bài viết
không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire