Tốc độ phục hồi sau dịch
COVID-19 quá nhanh khiến một số nhà sản xuất, nhà cung cấp, nhà bán lẻ và công
ty vận chuyển không thể theo kịp.
Hiện tại, chi tiêu của
người tiêu dùng tăng trở lại ở mức trước đại dịch, tức là nhu cầu hàng hóa tăng
cao trở lại. Trong khi đó những đơn vị vận hành chuỗi cung ứng không đủ nhân lực,
đồng thời một số nước vẫn đang thực hiện các biện pháp thắt chặt.
Áp lực lớn lên chuỗi cung
ứng khiến người Mỹ phải chi nhiều tiền hơn, hoặc đợi lâu hơn để mua được sản phẩm,
đặc biệt là xe hơi và thiết bị gia dụng vì tình trạng chiếu chip đang diễn ra
trên toàn cầu.
Chính quyền Biden cố gắng
giải quyết tình trạng tồn đọng hàng tại cảng, đưa nhiều xe tải vận chuyển hơn
và nới lỏng chuỗi cung ứng. Tuy nhiên các biện pháp này cũng chỉ có tác dụng
trong phạm vi nước Mỹ.
Ông Douglas Holtz-Eakin,
chuyên viên tư vấn cho cựu Tổng Thống George W. Bush và cố Thượng Nghị Sĩ John
McCain (Cộng Hòa – Arizona), cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay khi khôi phục
chuỗi cung ứng là đại dịch vẫn còn đang xảy ra.
Mặc dù việc kiểm soát đại
dịch có thể khiến chuỗi cung ứng phục hồi, thế nhưng yêu cầu tài xế phải chích
đủ liều vaccine mới được qua biên giới Mỹ – Canada đang làm tình hình tồi tệ
hơn vì kéo theo nhiều cuộc biểu tình
Các tài xế xe tải ở
Canada biểu tình trong hai tuần, chặn cầu Ambassador Bridge ở Ontario, nơi chiếm
25% tổng lượng giao dịch giữa Mỹ và Canada. Trong khi đó các nhà sản xuất xe hơi
như General Motors và Stellantis phải hủy ca làm việc ở Mỹ vì thiếu phụ tùng.
Còn giá xe hơi đang chạm mốc kỷ lục vì thiếu chip.
Thiếu nhân lực, hàng hoá
từ châu Á sang kẹt ở cảng Long Beach góp phần vào lạm phát gia tăng tại Mỹ. Mario Tama/Getty
Images)
Thứ hai, thiếu hụt lao động
Năm 2021 dù nước Mỹ có
thêm 6.4 triệu việc làm mới, nhưng các công ty vẫn cần thêm mười triệu lao động.
Bên cạnh đó tỷ lệ người lao động nghỉ việc đạt mức kỷ lục.
Khi không có nhân công hoặc
chờ đợi những người cũ quay về, các công ty bắt buộc phải cắt giảm hoạt động hoặc
tăng giá sản phẩm.
Ông Matthew Darling,
chuyên gia việc làm tại Niskanen Center, cho biết hiện tại rất khó tuyển nhân
công giá rẻ, vì ai cũng có thể thương lượng lương cao hơn.
Ngoài ra, các lý do như
phải chăm sóc con cái, trường học đóng cửa, lo ngại sức khỏe và mắc COVID-19
cũng là nguyên nhân khiến tình trạng thiếu hụt lao động tăng cao.
Chính quyền Biden từng
tuyên bố rằng người Mỹ muốn làm việc trở lại và tình trạng thiếu hụt lao động sẽ
được cải thiện. Tuy nhiên nhiều người đặt câu hỏi liệu những người nghỉ việc
trong đại dịch sẽ quay lại làm việc như thế nào.
Thứ ba, giá thuê nhà tăng
cao
Sau khi giảm vào hồi đại
dịch, giá thuê nhà tăng 4.4% trong một năm kể từ Tháng Giêng 2021 và vẫn có thể
tiếp tục tăng theo dự đoán của các chuyên gia kinh tế. Giá thuê nhà tăng cao là
nhân tố chính của lạm phát. Và giá thuê lẫn giá nhà đều tăng cao những năm gần
đây vì thiếu nhà ở.
Theo Washington Post, những
lý do khiến giá thuê nhà tăng cao như các thanh niên phải về sống với cha mẹ
khi đại dịch bùng phát, bây giờ dọn ra với tốc độ kỷ lục. Chưa kể đến khuynh hướng
không muốn sống “share phòng” vì sợ lây lan, nên nhiều người chỉ muốn sống một
mình.
Lý do kế tiếp là thị trường
nhà ở trở nên vô cùng cạnh tranh trong thời kỳ đại dịch. Giá bán nhà trung bình
đã tăng gần 17% trong năm ngoái lên mức kỷ lục $346,900, theo Hiệp Hội Môi Giới
Địa Ốc (NAR), khi những người giàu có đầu tư mua thêm bất động sản. NAR ước
tính rằng gần 1 triệu người thuê ở Mỹ không thể nào mua do giá cả tăng cao và
các cạnh tranh từ việc mua nhà hoàn toàn bằng tiền mặt.
Lý do thứ ba là vào thời
kỳ đầu của đại dịch, nhiều thành phố, tiểu bang đã đặt giới hạn về việc tăng tiền
thuê nhà và trong một số trường hợp, giá cả “đóng băng” hoàn toàn. Nhưng khi
các biện pháp đó hết hiệu lực, nhiều người thuê nhà cho biết chủ nhà của họ
đang tính tiền thuê nhà trong hai năm sẽ tăng lên.
Lý do thứ tư là tình trạng
thiếu nhân lực khiến các công ty tăng lương mạnh cho những giới kỹ thuật và tài
chính để thu hút, đồng thời không đòi hỏi phải có mặt tại sở làm, nên thành phần
này không cần về các thành phố lớn như trước. Họ bắt đầu “săn nhà” ở các khu vực
trước kia không bị cạnh tranh, khiến cho tăng giá nhà ở những vùng ngoại
ô
Hiện tại, kế hoạch Build
Back Better của ông Biden trị giá $150 tỷ đặt trọng tâm vào việc mở rộng và sửa
chữa nhà ở giá phải chăng. Tuy nhiên chưa biết khoản chi này có thể thực hiện
hay không, vì hiện tại tỷ lệ ủng hộ ở Thượng Viện là 50-50. Do đó quyết định cuối
cùng phụ thuộc rất nhiều vào Thượng Nghị Sĩ Joe Manchin (Dân Chủ – West
Virginia).
Tư, tình trạng lạm phát
Lạm phát liên tục tăng
cao dẫn đến vòng xoáy giá cả tiền lương. Tức là một chu kỳ trong đó người lao động
yêu cầu mức lương cao hơn để bù đắp chi phí, dẫn đến doanh nghiệp phải tăng giá
để bù đắp chi phí lương và phúc lợi.
Ông Darling cho rằng ở thời
điểm này Mỹ không chịu ảnh hưởng của vòng xoáy giá cả tiền lương. Vì lương đang
tăng ở những ngành dịch vụ cần lao động giá rẻ, còn giá cả tăng ở những mặt
hàng như xe hơi, điện tử và năng lượng.
Mặc dù vậy, hàng chục
công ty đằng sau hệ thống cửa hàng tạp hóa vẫn tăng giá dù lợi nhuận tăng, khiến
nhiều người tức giận và chính quyền phải hành động.
Từ nhiều tháng qua chính
quyền Biden liên tiếp khẳng định lạm phát sẽ được cải thiện.
Bà Jen Psaki, phát ngôn
viên Tòa Bạch Ốc cho biết chính quyền đang hồi phục chuỗi cung ứng, xây dựng cơ
sở hạ tầng sản xuất, thực thi luật cơ sở hạ tầng lưỡng đảng để khắc phục lạm
phát.
Thứ năm, giá dầu tăng
Năm 2021 giá dầu tăng
đáng kể vì nhu cầu hàng hóa và đi lại tăng cao trong khi thiếu hụt nguồn cung cấp
dầu. Giá xăng tăng 40% trong giai đoạn từ Tháng Giêng 2021 đến Tháng Giêng
2022. Giá xe tải và xe hơi cũ tăng 40.5%, còn giá xe mới tăng 12.2%.
Căng thẳng giữa Nga và
Ukraine leo thang trong thời gian gần đây, trong khi Tòa Bạch Ốc cho biết Nga
có thể xâm lăng Ukraine bất kỳ lúc nào. Tất cả những sự kiện này đều ảnh hưởng
đến giá dầu ở Mỹ.
Nga là một nguồn nhập cảng
dầu quan trọng của Mỹ, chiếm 7% sản lượng dầu nhập cảng năm 2020, đồng thời
cũng là nhà cung cấp dầu chủ đạo cho các nước châu Âu. Nếu chiến tranh Nga –
Ukraine nổ ra, các nước châu Âu buộc phải dựa vào Mỹ để bù đắp khoản dầu mỏ thiếu
hụt từ Nga.
* MPL
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire