Tổng thống Volodymyr
Zelensky trong buổi nói chuyện trực tuyến trước Lưỡng viện Quốc hội Hoa Kỳ ngày
16 Tháng Ba 2022 (ảnh: J. Scott Applewhite/Pool via Xinhua)
Khi Tổng thống Ukraine
Volodymyr Zelensky phát biểu trực tuyến trước các nhà lập pháp Mỹ vào ngày 16
Tháng Ba, truyền hình phát sóng đoạn video ghi cảnh người chết trong một đợt nã
pháo của Nga vào khu dân cư. Video này gây sốc đến mức một đài truyền hình cáp
phải đưa ra lời xin lỗi vì “không cảnh báo người xem nội dung bạo lực”. Đoạn
video – chiếu các xác chết bị đẩy xuống hố chôn tập thể và những đứa trẻ
băng bó vết thương với đôi mắt thất thần nhìn từ giường bệnh – được sử dụng
để chứng minh hậu quả tàn khốc của cuộc xâm lược.
Việc nhà lãnh đạo Ukraine
xuất hiện trước Quốc hội Hoa Kỳ với diện mạo “mộc”, không cạo râu trong chiếc
áo khoác quân đội là ví dụ mới nhất về cách ngôi sao truyền hình một thời đã
giám sát cực kỳ tốt chiến dịch truyền thông của Ukraine, một yếu tố rất quan trọng
trong việc thu hút sự ủng hộ toàn cầu cho cuộc chiến chống Putin. Bằng cách thể
hiện sự tàn bạo và bối rối của quân đội Nga, khéo léo sử dụng các phương tiện
truyền thông xã hội và thu hút cảm xúc của các nhà lãnh đạo nước ngoài để kêu gọi
họ điều chỉnh chính sách, từ lưng chừng sang chọn phe rõ ràng, Zelensky đã
chỉ huy cuộc chiến thông tin thành công chưa từng có. Kết quả là Ukraine nhận
được nhiều khoản viện trợ vũ khí hơn của phương Tây và sự đồng tình ủng hộ các
lệnh trừng phạt kinh tế chưa từng có nhắm vào Nga.
Đoạn video gây sốc trên
trong buổi nói chuyện trực tuyến của Volodymyr Zelensky trước Quốc hội Hoa Kỳ
ngày 16 Tháng Ba 2022 (ảnh: J. Scott Applewhite-Pool/Getty Images)
Sean McFate, tác giả quyển The
New Rules of War và là thành viên cấp cao tại Hội đồng Đại Tây Dương,
nhận định: “Chiến lược truyền thông của Ukraine nhấn mạnh sự thay đổi đang diễn
ra trong các cuộc xung đột hiện đại, thay vì quá tập trung vào vũ khí chuyển
sang tập trung vào các thông điệp bằng hình và truyền thông xã hội để thuyết phục
dư luận. Nga có thể thắng về khí tài quân sự, nhưng Ukraine vẫn giữ ưu thế
trong cuộc chiến thông tin.
Đây là chìa khóa để nhận
được sự ủng hộ và thông cảm của Mỹ và phương Tây. Thực tế cho thấy Ukraine
hiện là “bậc thầy” về nghệ thuật truyền thông và đã vượt xa Nga trong một lĩnh
vực mà Moscow thường được xem là “lãnh đạo toàn cầu”. Không giống trước đây,
khi Nga dùng chiến thuật bóp méo thông tin để gây ảnh hưởng đến các sự kiện
toàn cầu, trong đó có cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, các chuyên gia cho rằng nay
Putin chỉ có thể tập trung tuyên truyền bên trong nội địa nước Nga để huy động
sự ủng hộ trong nước, còn lèo lái dư luận bên ngoài đã thất bại hoàn toàn, trừ
vài nước có bức màn sắt internet như Trung Quốc, Iran.
Sự hoan nghênh nhiệt liệt
mà Zelensky nhận được từ các nhà lập pháp tại Quốc hội Mỹ và quốc hội một số quốc
gia khác đã chứng tỏ người đàn ông 44 tuổi, cựu diễn viên có bằng luật và có
công ty giải trí riêng, đang trở thành nhà lãnh đạo thời chiến tầm cỡ được nhiều
người phải khâm phục. Sau cuộc bầu cử năm 2019, Zelensky có vẻ đã tính toán đúng
khi ông giao cho các cộng sự thuộc công ty sản xuất chương trình truyền hình của
mình những nhiệm vụ quan trọng trong chính phủ. Các nhà hoạch định chính sách của
các nước đồng minh từng cảnh báo đây “ý tưởng tồi”, nay đang chứng kiến cách
dùng người của Zelensky đã được đền đáp.
Rất lâu trước khi Nga xâm
lược, Zelensky đã vận dụng một chiến lược truyền thông bất thường: Không
quan tâm đến những ngôn từ ngoại giao chuẩn mực, lịch lãm và bài bản khi ông
thường xuyên gây khó chịu cho đồng minh phương Tây. Ví dụ, ông liên tục phản đối
chính sách ngập ngừng của chính quyền Biden như không mạnh dạn trừng phạt đường
ống Nord Stream 2 vận chuyển khí đốt tự nhiên từ Nga sang Đức.
Volodymyr Zelensky nói
chuyện trực tuyến trước Quốc hội Đức ngày 17 Tháng Ba 2022 (ảnh: Hannibal
Hanschke/Getty Images)
John Herbst, người từng
là Đại sứ Mỹ tại Ukraine từ 2003-2006 và hiện đứng đầu Trung tâm Á-Âu của Hội đồng
Đại Tây Dương, nhận định: “Rõ ràng, trong tình thế dầu sôi lửa bỏng, Zelensky vẫn
có đủ can đảm để chỉ trích các lãnh đạo phương Tây, những người chỉ đưa cho ông
nửa ổ bánh mì thay vì một ổ và nói: Thế là đủ!”. Giờ đây, chiến thuật thông tin
của Zelensky đã được nâng lên tầm cao mới. Từ các video selfie phát biểu đơn giản
vào đêm khuya tại văn phòng, ông đã chuyển sang mặc áo ấm đứng bên ngoài tòa
nhà Phủ Tổng thống ở thủ đô Kyiv và tổ chức hội thảo truyền hình với nhiều lãnh
đạo chính trị phương Tây.
Bắng cách này, Zelensky đã
tạo ra một hiệu ứng toàn cầu mạnh mẽ đối với cuộc xâm lược. Tài khoản Twitter của
ông đã có hơn 5.4 triệu người theo dõi. Tùy vào đối tượng nhắm đến mà ông
phát đi lời kêu gọi cho phù hợp. Ví dụ, ông lặp lại những lời nói thời chiến của
cố Thủ tướng Anh Winston Churchill trong một bài phát biểu trực tuyến trước Quốc
hội Anh; nhắc đến các thành phố của Canada trong bài phát biểu trực tuyến trước
các nhà lập pháp ở Ottawa; hay trích dẫn các cuộc tấn công ngày 11 Tháng Chín
2001 và bài phát biểu I Have a Dream của cố mục sư Martin
Luther King Jr. trong bài phát biểu trực tuyến trước Quốc hội Mỹ.
Kỹ năng giao tiếp độc đáo
của Zelensky là ông biết điều chỉnh theo từng hoàn cảnh sao cho tạo ra hiệu ứng
tối đa. Những người nghe Zelensky phát biểu trước hội nghị thượng đỉnh vào
nửa đêm với các lãnh đạo Liên hiệp châu Âu (EU) vào tháng trước khẳng định
chính ông đã truyền cảm hứng cho họ áp đặt các biện pháp trừng phạt mạnh hơn dự
tính. “Khi Zelensky xúc động nói về các bà mẹ Ukraine đang nhìn con cái họ “hy
sinh cho các giá trị châu Âu” một số lãnh đạo EU đã rơi nước mắt – một quan chức
kể lại. Sau phát biểu của Zelensky, EU đã chấp thuận hợp tác với Mỹ để đóng
băng dự trữ ngoại hối của Kremlin, một cú đánh mạnh vào nền kinh tế Nga.
Các video của Zelensy chủ
yếu nâng cao tinh thần quân dân Ukraine trước cuộc tấn công của Nga và huy động
sự ủng hộ của các đồng minh, cùng lúc, chúng cũng nhắm vào những người Nga bình
thường với hy vọng họ đọc được trong những nền tảng chưa bị cấm như ứng dụng nhắn
tin Telegram, để có thể có suy nghĩ khác về “chính nghĩa” của cuộc xâm lược.
Nói bằng tiếng Nga với giọng hùng hồn lẫn giận dữ, ông bảo những người lính Nga
rằng “nếu đầu hàng sẽ được đối xử tốt nhưng nếu tiếp tục chiến đấu, sẽ bị xét xử
như tội phạm chiến tranh”.
Nghệ thuật sử dụng ngôn
ngữ của Zelensky cũng tuyệt vời. Phát biểu trước Quốc hội Hoa Kỳ, ông chuyển
từ tiếng Ukraine sang tiếng Anh ở đoạn quan trọng nhất trong lời kêu gọi của
mình. Kathleen Hall Jamieson, giáo sư trường Truyền thông Annenberg của Đại học
Pennsylvania, gọi chiến lược truyền thông của Kyiv là “trực quan và đầy ấn tượng”,
giúp nhiều người trên toàn thế giới biết chính xác hơn những gì đang diễn ra ở
Ukraine. Phong trào ủng hộ Kyiv tràn ngập trên các phương tiện truyền thông và
mạng xã hội bằng tiếng Anh với những biểu tượng mạnh.
Tổng thống Volodymyr
Zelensky các thủ tướng CH Czech Petr Fiala, Thủ tướng Ba Lan Mateusz
Morawiecki; Thủ tướng Slovenia Janez Jansa; Kyiv ngày 16 Tháng Ba 2022 (ảnh:
Ukrainian Presidency/Handout/Anadolu Agency via Getty Images)
Đó là St. Javelin, hình ảnh
một vị thánh nữ cầm tên lửa chống tăng. Rồi một con tem bưu chính có ảnh một
người lính Ukraine giơ ngón tay giữa thách thức một chiến hạm Nga. Con tem này
kỷ niệm vụ lực lượng biên phòng Ukraine trên Đảo Rắn ở Biển Đen đối đầu trực diện
với những kẻ xâm lược. Truyền thông Nga đưa tin họ bị bắt làm tù nhân chứ không
bị giết như thông tin ban đầu. Nhưng chỉ chừng đó cũng đủ gây xúc động.
Video các binh sĩ Nga xin
tha thứ cho hành động xâm lược cũng gây hiệu ứng mạnh. Một quan chức cấp cao của
NATO nhận định: “Chính phủ Ukraine thực sự xuất sắc trong cuộc chiến truyền
thông và tâm lý chiến. Tôi hy vọng các nước phương Tây sẽ học hỏi từ họ”. Mỹ và
phương Tây không thể chứng minh độc lập nhiều thông tin mà Kyiv đưa ra về tình
hình chiến sự là đúng, kể cả số liệu thương vong của cả hai bên, nhưng nó vẫn đạt
hiệu quả rất cao.
Trung tướng hưu Ben
Hodges, cựu Tư lệnh lực lượng Mỹ ở châu Âu, bình luận: “Dù cách dẫn dắt của
Ukraine về cuộc chiến vẫn chưa thể thuyết phục các nhà lãnh đạo NATO lập vùng cấm
bay hoặc cung cấp máy bay chiến đấu cho họ thì nó vẫn hay hơn một triệu lần so
với những câu chuyện cổ tích cũ kỹ mà bộ máy tuyên truyền của Putin đang sử dụng. Thành
công của Kyiv trong tuyên truyền vượt xa hiệu suất chiến trường”.
Nhưng một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cảnh báo: “Người Ukraine dạy cho chúng ta bài học về chiến tranh thông tin. Nhưng thành công của họ có thể khiến một số người nghĩ rằng mọi thứ đang diễn ra tốt đẹp với quân đội Ukraine hơn thực tế. Hậu quả là sự giúp đỡ sẽ bị chậm lại. Cuối cùng, những gì đang xảy ra trên chiến trường mới là điều quan trọng nhất chứ không phải trên không gian ảo”.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire