Một trong những phần quan trọng và mang tính đột
phá nhất của toàn bộ hệ thống lý luận. Đây là nơi hội họa, nghệ
thuật và triết học gặp nhau trong kỷ
nguyên dữ liệu và máy học, nơi con
người không còn là trung tâm duy nhất của sáng tạo.
I
. SỰ SỤP ĐỔ CỦA TRUNG TÂM
CON NGƯỜI.
Trong suốt lịch sử nghệ thuật phương Tây, con người luôn là trung tâm:
- con người nhìn.
- con người sáng tạo.
- con người diễn giải.
- con người quyết định giá trị.
Nhưng trong thế kỷ XXI, một sự chuyển dịch lớn xảy
ra:
Con người không còn là
trung tâm duy nhất của sáng tạo.
AI, thuật toán, dữ liệu, hệ thống tự động, máy học…
đang trở thành đồng tác giả, đồng sáng tạo, thậm chí tác giả độc lập.
Đây là nền tảng của nghệ thuật hậu nhân loại.
II
. NGHỆ THUẬT AI (AI ART).
1 . AI như đồng tác giả.
AI không chỉ là công cụ.
AI là thực thể sáng tạo có khả năng:
- học
- biến đổi
- tạo mới
- kết hợp
- mô phỏng
- sáng tạo vượt ngoài dự đoán.
2 . AI phá vỡ khái niệm
“tác giả”.
Trong nghệ thuật truyền thống:
- tác giả = con người.
- tác phẩm = sản phẩm của ý định.
Trong nghệ thuật AI:
- tác giả = hệ thống
- tác phẩm = kết quả của quá trình học.
→ Ý định không còn là trung tâm.
→ Tác phẩm không còn là sản phẩm của một chủ thể
duy nhất.
3 . AI tạo ra hình ảnh
không có nguồn gốc.
AI không sao chép.
AI tái tổ
chức thế giới theo cách không giống bất kỳ ai.
III. NGHỆ THUẬT THUẬT TOÁN (ALGORITHMIC ART)
1 . Thuật toán như chất liệu.
Trong hội họa truyền thống:
- sơn dầu
- acrylic
- mực
- giấy
- toan
Trong nghệ thuật thuật toán:
- code
- hàm
- biến
- tham số
- mô hình toán học.
→ Thuật toán trở thành chất liệu tạo hình.
2 . Nghệ sĩ như người viết luật.
Nghệ sĩ không vẽ hình.
Nghệ sĩ viết
luật để hình tự sinh ra.
3 . Tác phẩm như hệ thống sống.
Thuật toán có thể:
- tự biến đổi
- tự phát triển
- tự tổ chức
- tự tạo ra vô hạn biến thể.
Tác phẩm không còn tĩnh.
Tác phẩm sống.
IV
. NGHỆ THUẬT DỮ LIỆU
(DATA ART)
1 . Dữ liệu như thế giới mới.
Dữ liệu không còn là thông tin.
Dữ liệu là vật
liệu của thế giới.
Nghệ sĩ dữ liệu làm việc với:
- dữ liệu thời tiết
- dữ liệu tài chính
- dữ liệu sinh học
- dữ liệu xã hội
- dữ liệu hành vi
- dữ liệu cảm xúc
2 . Dữ liệu trở thành hình ảnh.
Dữ liệu được chuyển thành:
- màu sắc
- chuyển động
- ánh sáng
- âm thanh
- không gian
3 . Dữ liệu như chân lý mới.
Trong thời đại hậu sự thật (post-truth), dữ liệu trở thành:
- quyền lực
- diễn ngôn
- công cụ kiểm soát.
Nghệ thuật dữ liệu phơi bày cơ chế quyền lực của dữ liệu.
V
. NGHỆ THUẬT MÁY HỌC.
(MACHINE LEARNING ART)
1 . Máy học như quá trình
sáng tạo.
Máy học không chỉ tạo ra hình ảnh.
Máy học học
cách tạo ra hình ảnh.
→ Đây là sự khác biệt căn bản với thuật toán truyền
thống.
2 . Tác phẩm như kết quả
của quá trình học.
Tác phẩm không còn là:
- một bức tranh
- một hình ảnh.
- một đối tượng.
Tác phẩm là quá
trình học.
3 . Nghệ sĩ như người huấn luyện.
Nghệ sĩ không vẽ.
Nghệ sĩ huấn
luyện.
VI
. TRIẾT HỌC HẬU NHÂN LOẠI
TRONG NGHỆ THUẬT.
1 . Donna Haraway: “Chúng
ta là cyborg”.
Con người không còn thuần sinh học.
Con người là sinh thể lai giữa:
- cơ thể
- công nghệ
- dữ liệu
- máy móc
2 . Rosi Braidotti: chủ thể
hậu nhân loại.
Chủ thể không còn là cá nhân.
Chủ thể là mạng
lưới.
3 . N. Katherine Hayles:
“Chúng ta đã trở thành thông tin”.
Cơ thể không còn là trung tâm.
Thông tin mới là trung tâm.
VII
. CÁC YẾU TỐ TẠO HÌNH
TRONG NGHỆ THUẬT HẬU NHÂN LOẠI.
1 . Bố Cục.
Không còn do bàn tay nghệ sĩ.
Bố cục được tạo bởi:
- AI
- thuật toán
- dữ liệu
- hệ thống tự động.
2 . Đường nét.
Đường nét không còn là dấu vết của thân thể.
Đường nét là:
- vector
- gradient
- pixel
- đường dẫn dữ liệu.
3 . Màu sắc.
Màu không còn là vật chất.
Màu là giá
trị số.
4 . Ánh sáng.
Ánh sáng không còn là vật lý.
Ánh sáng là mô
phỏng.
5 . Không gian.
Không gian không còn là mặt phẳng.
Không gian là:
- VR
- AR
- Metaverse
- không gian thuật toán.
VIII
. TÁC PHẨM HẬU NHÂN LOẠI
LÀ GÌ?
Một tác phẩm hậu nhân loại có thể:
- không có tác giả.
- không có trung tâm.
- không có biên giới.
- không có phiên bản cuối cùng.
- không có vật chất.
- không có thời gian cố định.
- không có không gian cố định.
Tác phẩm là:
- quá trình
- hệ thống
- mạng lưới
- dữ liệu
- thuật toán
- ánh sáng
- mô phỏng
IX
. TƯƠNG LAI CỦA NGHỆ THUẬT.
1 . Nghệ sĩ – AI – Máy móc
sẽ đồng sáng tạo.
Không còn ranh giới giữa:
- người
- máy
- dữ liệu.
- thuật toán.
2 . Nghệ thuật sẽ trở thành
hệ thống.
Không còn tác phẩm tĩnh.
Tác phẩm sẽ:
- sống
- biến đổi.
- học
- thích nghi.
3 . Nghệ thuật sẽ trở thành
môi trường.
Không còn bức tranh.
Chỉ còn:
- không gian.
- trải nghiệm.
- ánh sáng.
- dữ liệu.
* Tổng Luận.
Nghệ thuật hậu nhân loại không phải là sự kết thúc
của hội họa.
Nó là sự mở rộng của hội họa vào những chiều không gian mới:
- Chiều dữ liệu.
- Chiều thuật toán.
- Chiều máy học.
- Chiều phi nhân loại.
Hội họa không chết.
Hội họa tái
sinh trong hình hài mới.
* Họa Sĩ Huỳnh Tâm.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire