Do thời tiết
bất thường trong những tháng gần đây, căn cứ vào mực nước và dòng chảy ở hai trạm quan trắc Tân Châu và Châu Đốc
ở Sông Tiền và sông Hậu, cũng như do sự kiểm soát dòng chảy của sông Mekong của Trung Cộng, người
viết có vài đề nghị cùng Bà Con nông dân chuẩn bị cho vụ lúa mùa Đông Xuân sắp
tới nhằm tránh khỏi thiệt hại “trắng” trên 200.000 mẫu như mùa lúa vào tháng
3/2016 và 3/2020:
* Không
nên tập trung vào việc trồng lúa, chỉ trồng một số diện tích chon hu cầu thiết
yếu mà thôi, nhằm tránh thiệt hại;
* Diện tích còn lại, nên trồng các loại hoa màu, hạt, đậu, củ ngắn ngày và chịu
được hạn hán.
Đây không
phải là một khuyến cáo của một chuyên gia về nông nghiệp, nhưng chỉ là góp ý đời
thường của một người con Việt còn nặng nợ với quê Cha đất Tổ!
Bài viết
dưới đây tổng hợp từ nhiều nguồn tin trong và ngoài nước nhằm giải thích và suy
nghiệm một số dữ kiện đã xảy ra trong quá khứ trong việc tiên đoán…tương lai
“thời tiết” trong những tháng sắp đến cho Đồng Bằng Sông Cửu Long, vựa lúa
“nuôi” cả nước!
Như vậy
mà, Bà Con vùng nầy bị thiệt thòi và “trù ẻo” ngay sau ngày 30/4/1975. Bằng cớ
là:
* Về giáo
dục, trước 1975, trình độ học vấn của lứa tuổi tử 14-24 ở vùng nầy là lớp 7 ½
so với cùng lứa ở Hà Nội là 5 ½;
* Hiện tại, 2018, Trình độ ở ĐBSCL lại sụt xuống còn lới 5, và Hà Nội được
nâng cao lên lớp 7;
* Chính sách thuế khóa và kinh tế về thu mua sản phẩm…làm cho nông dân vùng nầy
ngày càng nghèo thêm, làm ruộng và trồng hàng bông, chăn nuôi không đủ sống.
Chính vì vậy thanh niên phải bỏ ruộng đồng về thành phố và các khu công nghiệp
để kiếm sống (nhưng cũng không đủ nuối gia đình ở nông thôn!);
* Thanh
niên nam nữ vùng nầy, nhứt là thiếu nữ ở An Giang, Châu Đốc v.v…đành chấp nhận
“được bán mình” chạy qua Cambodia làm cái nghề ô nhục sĩ diện dân tộc như làm
điếm hay làm vợ cho Miên Tàu, Đài Loan, Đại Hàn, thậm chí còn chạy qua Pháp qua
Anh do các tổ chức ăn chịu với CSBV đi từ Việt Nam qua Nga, Tiệp, Ba Lan, Đông
Đức cũ…và cuối cùng định cư ở các quốc gia Tây phương giàu có để làm nghề bán
“vốn trời cho” hay trồng “cỏ”, nhứt là ở Anh và Canada…
* Về phát triển hạ tầng cơ sở, những con đường liên tỉnh huyết mạch trong việc
chuyên chở, giao thương chánh (chưa nói đến các hương lộ liên quận), Bà Con hãy
so sách với những xa lộ phẳng phiu giáp nối khắp nơi ở các tỉnh phía Bắc nhằm
thu hút du lịch ngoại quốc…
* Chỉ so sánh quốc lộ 1 mà thôi nối liền Nam – Bắc, tuy người viết chưa về
thăm Việt Nam, nhưng thử so sánh đoạn quốc lộ 1 hướng về Bắc từ Bến Hải trở đi
để thấy Quốc lộ 1 ở phía Nam như thế nào?
* Thế mà, miền Nam phải đóng góp (qua đủ thứ thuế) hơn 70% chi phí cho đảng
CSBV “điều hành” đất nước. Riêng Saigon phải đóng 84% lợi tức (năm 2018) cho
“quốc gia”?
Như vậy, mỗi
người trong chúng ta PHẢI nghĩ gì về Quê Hương, về đảng CSBV?
Nghĩ cũng
chưa đủ!
PHẢI lấy
quyết tâm và hành động để nhằm “cởi trói” Quê Cha Đất Tổ!
Mời Bà Con
đọc dưới đây:
*
* *
Dự kiến về
Mùa Hạn hán và Nhiễm mặn sang năm 2021
Bây giờ là tháng
10, 2020, tình trạng mùa nước nổi năm nay không mấy khả quan tạo ra nhiều cảnh
báo về mùa khô sang năm ảnh hưởng đến vụ mùa lúa Đông Xuân sang năm 2021 sẽ tái
diễn như vụ mùa 3/2016 và 3/2020 khiến cho trên 200.000 mẫu ruộng và hoa màu ở
ĐBSCL bị chết trắng. Vũ lượng vào những tháng cuối năm trên toàn lưu vực sông
Mekong vẫn thiếu hụt nhiều so với trung bình nhiều năm, thông thường diễn ra tối
đa vào cuối tháng chín và tháng 10. Nhưng điều nầy không xảy ra cho năm nay,
2020; do đó năm 2020 có thể sẽ có mùa nước lũ thấp nhất trong vòng 10 năm
vừa qua.
Xin có vài hàng
về nạn hạn hán gần đây nhứt, mùa Đông Xuân 2019 – 2020. Ðối với khu vực ĐBSCL,
trong tháng 1-2020, mực nước các trạm trên dòng chính Mekong biến đổi chậm và
thấp hơn mực nước trung bình từ 0,2 - 0,7 m , lượng dòng chảy từ thượng nguồn Mekong
(trạm Kratie - Cambodia) về đầu nguồn Cửu Long ở mức thấp hơn trung bình khoảng
18 đến 20% và ở mức xấp xỉ cùng kỳ năm 2016. Ðáng lo ngại, trong tháng 1-2020,
tình trạng xâm nhập mặn sâu vào các cửa sông Cửu Long từ 45 đến 60 km ; trên sông Vàm Cỏ từ 74 đến 77 km , ở mức xấp xỉ và cao hơn cùng kỳ năm
2016. Đó là nguyên nhân đưa đến việc mất trắng trên 200.000 mẫu lúa và hòa màu
vào đầu tháng 3/2020.
1 - Hạn
hán và nhiễm mặn sẽ tái diễn vào tháng 3 năm 2021 hay không?
Sau đợt hạn mặn
khốc liệt năm 2019-2020, lượng nước tại lưu vực sông Mekong tiếp tục giảm dù đã
bước vào mùa nước lũ năm nay. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cảnh
báo như vậy khi nhận định về dự báo dòng chảy của mùa nước lũ (cũng còn gọi là
mùa nước nổi theo bà con địa phương ở miền Nam trước 1975) xuống thấp:”Vào cuối tháng 9 và tháng 10 lượng mưa ở vùng thượng
lưu sông Mekong có thể sẽ được cải thiện và bằng mức trung bình nhiều năm. Và
trong các tháng tiếp theo, vùng hạ lưu sông Mekong vẫn tiếp tục có mưa, tuy
nhiên tổng lượng mưa trên toàn lưu vực sông Mekong vẫn thiếu hụt nhiều so với
trung bình nhiều năm”.
"Theo đánh
giá ban đầu, đỉnh lũ năm 2020 tại đầu nguồn sông Cửu Long (tại trạm thủy văn
Tân Châu và Châu Đốc) ở mức thấp (dưới báo động 1) và sẽ xuất hiện muộn
vào giữa tháng 10 và sau đó sẽ giảm nhanh. Trong toàn bộ mùa lũ năm 2020 dự kiến
chỉ đạt khoảng 55% trung bình nhiều năm và thấp hơn cùng kỳ năm 2019. Như vậy,
về tổng lượng nước lũ năm 2020 có thể sẽ có mùa lũ thấp nhất trong vòng
10 năm vừa qua”.
Vườn sầu
riêng năm nay…
Nếu theo dự kiến
trên thì tổng lượng dòng chảy trong những tháng mùa khô 2020-2021 từ thượng nguồn
sông Mekong về đồng bằng sông Cửu Long sẽ thiếu hụt tương đương năm 2019 nên
tình trạng thiếu nước, xâm nhập mặn sẽ diễn ra sớm và gay gắt nhứt là vào
tháng 3 sang năm, tháng cạn kiệt nguồn nước cao nhứt trong mùa khô!
Theo đánh giá
ban đầu ở hai Trạm quan trắc Tân Châu và Châu Đốc, tổng lượng dòng chảy qua hai
trạm này trong toàn bộ mùa nước nổi năm 2020 dự kiến chỉ đạt khoảng 55% so với
trung bình nhiều năm, thiếu 130 tỷ m3 nước và thấp hơn cùng kỳ năm 2019 khoảng
15%.
Nhiều chuyên gia
dự báo ĐBSCL có thể trải qua mùa nước lũ thấp nhất trong vòng 10 năm qua. Các
trạm vùng hạ nguồn sông Cửu Long lên theo thủy triều, đỉnh lũ phổ biến ở mức
báo động 2 đến báo động 3, có nơi trên báo động 3. Một số vùng trũng thấp, ven
sông, đặc biệt là thành phố Cần Thơ và Vĩnh Long vẫn có nguy cơ cao xảy ra ngập
lụt.
Và hậu quả của
mùa nước nổi thấp sẽ đưa đến tình trạng nhiễm mặn là lẽ tất nhiên. Việc xâm nhập
mặn ở cửa sông Cửu Long có thể xuất hiện sớm từ khoảng đầu tháng 12 và tập
trung vào tháng 2/2021. Nhưng đối với các sông Vàm Cỏ, sông Cái Lớn,
xâm nhập mặn tập trung vào tháng 3 và 4. Và cũng nằm trong dự kiến, các vùng
sau đây sẽ bị ảnh hưởng nặng cho vụ mùa Đông Xuân là tại Long An, Tiền
Giang, Bến Tre, Vĩnh Long và Trà Vinh.
Ngoài ra, do thiếu
hụt nguồn nước dẫn đến mực nước trên sông và các kênh rạch ở mức thấp, vì thế
cho nên cảnh báo về nguy cơ sạt lở ở hai bên bờ sông và các kênh rạch trong thời
gian này có thể xảy ra, nhứt là ở những dòng sông chính.
Theo Tổng cục Thủy
lợi, kể từ đầu mùa nước lũ (tháng 5/2020) đến đầu tháng 9/2020, dòng chảy trên
cả lưu vực sông Mekong đều ở mức rất thấp do lượng mưa bị thiếu hụt so với mức
trung bình từ 30-40%. Cho đến nay, trên lưu vực sông Mekong, vùng thượng nguồn
(Trung Cộng, Thượng Lào) đã vào cuối mùa mưa; vùng trung và hạ lưu (Trung và Hạ
Lào, Campuchia) mùa mưa tiếp tục kéo dài đến khoảng giữa tháng 10/2020.
Theo dự báo của
một số tổ chức khí tượng trên thế giới, từ nay đến cuối mùa mưa, lượng mưa trên
lưu vực có khả năng cải thiện, cao hơn từ 15-30% so với trung bình hàng năm.
Do vậy, mực nước
trung bình năm nay cho cả lưu vực ĐBSCL sẽ giảm vào khoảng từ 5-15%. Ngoài ra,
do các hồ chứa ở thượng nguồn hiện đang ở mức thấp nên sẽ tăng cường tích nước.
Dòng chảy về ĐBSCL trong các tháng đầu mùa khô khả năng thiếu hụt cao hơn nữa
so với trung bình từ 20-35%.
Biển Hồ
Cambodia là nguồn nước quan trọng bổ sung cho ĐBSCL trong các tháng mùa khô hiện
đang có mức trữ thấp
(khoảng gần 9 tỷ m3), thấp hơn cùng kỳ trung bình cùng thời điểm khoảng 23 tỷ
m3, so với năm 2015 khoảng 8 tỷ m3 và năm 2019 khoảng 2 tỷ m3. (Trích từ Tổng Cục
Thủy lơi Việt Nam).
Đợt hạn mặn năm
2020 khiến hàng chục nghìn người dân ở Đồng bằng sông Cửu Long gặp khó khăn về
nước sinh hoạt. Đợt hạn mặn năm 2020 khiến hàng chục nghìn người dân ở Đồng bằng
sông Cửu Long gặp khó khăn về nguồn nước sinh hoạt.
Với tình
trạng mưa, dòng chảy yếu, năm 2020 được dự báo tiếp tục là năm ít nước, nước lũ
về ĐBSCL sẽ yếu đi so với mùa 2019-2020.
1 - Cảnh
báo về mức độ nhiễm mặn trầm trọng cho mùa Đông Xuân sắp đến
Như đã đan cử ở
phần trên, tình hình nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh mùa
khô tháng 3/2016 đã tiêu diệt 200.000 mẫu lúa và hoa màu. Và tình hình càng
nghiêm trọng hơn, khắc nghiệt hơn vào mùa khô 3/2020.
Theo đó, giữa
tháng 12-2019, xâm nhập mặn sẽ vào sâu trong đất liền 40-50km, cao hơn năm 2016
khoảng 3-5km. Tháng 1, 2 và đến giữa tháng 3-2020, nồng độ mặn lên đến 4g/l xâm nhập sâu vào đất liền 55-110km,
cao hơn từ 3-7km so với năm hạn mặn lịch sử 2016.
Tình trạng xâm
nhập mặn như vậy gây rủi ro rất lớn cho vụ đông xuân tại khu vực cách biển
50-60km. Xâm nhập mặn sẽ tác động đến 10/13 tỉnh của ĐBSCL gồm Long An, Tiền
Giang, Trà Vinh, Vĩnh Long, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Hậu Giang, Cà Mau và Kiên
Giang.
Một thí dụ cụ thể,
theo thông báo mới nhất của ngành nông nghiệp huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre, độ
mặn đo được tại các nhánh sông trên địa bàn huyện này đang ở mức cao vào đầu
năm 2020, có những chỗ đo được 4.63‰ - mức được xem là "cao bất thường".
Chợ Lách là địa
phương năm xa biển nhất của tỉnh Bến Tre, trong đợt hạn, mặn lịch sử 2016, tòan
tỉnh chỉ có một xã thuộc huyện này không bị xâm nhậm mặn.
Tuy vậy, năm
2020, huyện có hơn 13.000 hộ sản xuất trên 11 triệu sản phẩm hoa kiểng đa chủng
loại phục vụ thị trường tết Nguyên đán Canh Tý 2020 này lại bị xâm nhập mặn sớm
hơn, nặng nề hơn.
Từ những kết quả
trên, dự kiến có thể xảy ra các diễn biến của việc xâm nhập mặn vào mùa khô
2020-2021 có xác xuất rất cao, có thể xảy ra như sau:
* Với kịch bản
thứ nhứt, mưa trên lưu vực sông Mekong hiện như dự báo của một số tổ chức khí
tượng quốc tế, khả năng xảy ra xâm nhập mặn ở mức nặng đến rất nặng cho mùa khô
sang năm 2021. Phạm vi xâm nhập mặn 4 g/lít sâu nhất ở các cửa sông Cửu Long từ
55-65 km xuất hiện từ tháng 2, 3/2021, sâu hơn trung bình
từ 15-20 km , thấp hơn năm 2015-2016 từ 5-8 km , thấp hơn năm 2019-2020 từ 7-13 km .
* Còn kịch bản
hai, mưa trên lưu vực sông Mekong tiếp tục ở mức thiếu hụt như đã xảy ra từ đầu
mùa mưa đến nay, khả năng xảy ra xâm nhập mặn ở mức rất nặng đến nghiêm trọng.
Với kịch bản này, phạm vi xâm nhập mặn sâu nhất ở các cửa sông Cửu Long từ 60-70 km xuất hiện từ tháng 2, 3/2021, sâu hơn
TBNN từ 20-25 km , ở mức tương đương với năm 2015-2016, một số thời
điểm ngắn hạn ở mức tương đương năm 2019-2020.
Tổng cục Thuỷ lợi
cho rằng, đến thời điểm hiện tại (10/2020), với cả hai kịch bản, xâm nhập mặn
mùa khô năm 2020-2021 ở ĐBSCL đều ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và
dân sinh ở mức cao đến nghiêm trọng.
Hiện nay, sông
Mekong trong thời kỳ giữa mùa lũ. Vào tháng 9/2020, dòng chảy thượng nguồn sông
Mekong có xu thế giảm mạnh, dòng chảy đầu nguồn sông Cửu Long có xu thế giảm
theo triều cường, ở mức thấp hơn so với trung bình nhiều năm (TBNN) và các năm
gần đây.
Cụ thể, mực nước
sông Mekong tại trạm Kratie (Campbodia) có khuynh hướng giảm với cường suất trung
bình 37 cm/ngày. Đến 7h ngày 11/9 mực nước tại Kratie là 11,76 m , thấp hơn 7,4 m so với trung bình, thấp hơn 10,86 m so với năm 2019 và thấp hơn 5,32 m so với giai đoạn hạn hán lịch sử năm 2016
và thấp hơn nhiều so với 2000, 2018 cùng kỳ.
Còn tại khu vực
Tân Châu, Châu Đốc (An Giang), mực nước trung tuần tháng 9 có khuynh hướng giảm
trung bình 7,8 cm/ngày, và biến đổi theo triều cường.
Theo Tổng cục
Thuỷ lợi, kể từ đầu mùa lũ (tháng 5/2020) đến đầu tháng 9/2020, dòng chảy trên
cả lưu vực sông Mekong đều ở mức rất thấp do lượng mưa bị thiếu hụt so với
trung bình từ 30-40%.
Đến nay, trên
lưu vực sông Mekong, vùng thượng nguồn (Trung Cộng, Thượng Lào) đã vào cuối mùa
mưa; vùng trung và hạ lưu (Trung và Hạ Lào, Cambodia) mùa mưa tiếp tục kéo dài
đến khoảng giữa tháng 10/2020.
Xét trung bình cả
lưu vực thì lượng mưa năm 2020 khả năng thiếu hụt so với trung bình từ 5-15%.
Ngoài ra, do các hồ chứa ở thượng nguồn hiện đang ở mức thấp nên sẽ tăng cường
mức tích trữ nước. Dòng chảy về ĐBSCL trong các tháng đầu mùa khô khả năng thiếu
hụt so với trung bình từ 20-35%.
Với tình trạng
mưa, dòng chảy như trên, năm 2020 được dự báo tiếp tục là năm ít nước, lũ về
ĐBSCL nhỏ. Nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc Gia cho thấy,
xâm nhập mặn vùng cửa sông phía Nam của ĐBSCL sẽ cao hơn trung bình.
1 - Kết luận
Qua những dữ kiện
kể trên, một lịch bản không mấy sáng sủa cho cư dân vùng ĐBSCL trong vụ mùa
Đông Xuân sang năm. Thêm một lần nữa, những người đang nắm quyền lực và vận mạng
đất nước cần nên nhớ là …đừng đổ lỗi cho hiện tượng thay đổi khí hậu, để rồi
…phủi tay làm ngơ hay qua những lời tuyên bố “nực nồng” những câu thiệu…tuyên
truyền.
CSBV phải đứng
trước một thực tại do những nguyên nhân thực tế làm cho tình trạng hạn hán và
nhiễm mặn ngày càng trầm trọng thêm, cũng như những chính sách hay kế hoạch
phát triển không điều nghiên kỹ lưỡng và được áp dụng tùy tiện làm cho tình trạng
ngày càng tồi tệ thêm lên. Đó là:
* Nạn phá rừng ở
thượng nguồn sông Mekong tiêu hủy lớp đất “thịt”, vùng đấp hấp thụ nước trong
mùa nước lũ và điều tiết phụ vào dòng chảy của sông trong mùa khô;
* Nạn xây dựng
đê bao tùy tiện nhằm chận hoặc xoay chuyển dòng chảy của sông Cửu Long để phát
triển nông nghiệp, đặc biệt là vụ mùa Đông Xuân làm ngăn chận hay cản trở dòng
chảy tự nhiên của mùa nước nổi. Từ đó tạo ra những vụ hạ hán hay lũ lụt không
được dự kiến trước như những năm trước 1975;
* Rừng ngập mặn
bao quanh mũi Cà Mau là một hệ sinh thái thiên nhiên đóng góp vào việc bảo toàn
nguồn tài nguyên thiên nhiên như: 1- Ngăn chặn giông bão nhiệt đới, 2- Vùng an
toàn cho tôm cá sinh sôi nẩy nở, 3- Là nơi dừng chân của phù sa sông Cửu và
tăng thêm diện tích đất của tổ tiên từ 1-2 Km dọc theo Mũi Cà Mau, 4- Là nơi cây tràm,
cây đước hấp thụ phèn sulphate có trong nước biển, 5- Và quan trọng nhứt, rừng
ngập mặn là nơi ngăn chặn một phần nào việc nước mặn tiến sâu vào đất liền.
Một khi
năm lợi điểm kể trên không còn nữa, việc hạn hán hay nhiễm mặn ngày càng trầm
trọng thêm là lẽ tất nhiên mà thôi.
Ai ơi! Hãy nhớ lời…
* Mai Thanh Truyết
Tháng 10, 2020 – Báo hiệu mùa khô sang năm 2021
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire