Tuy vậy, bên cạnh những
thành tựu rực rỡ ấy, cũng có không ít câu hỏi được đặt ra: Elon Musk đang hướng
tới việc phục vụ con người, hay ông đang xây dựng một mô hình quyền lực vượt
khỏi ranh giới quốc gia, luật pháp và thậm chí là cả đạo đức?
Không thể phủ nhận rằng
Musk là một người có tư duy chiến lược khác biệt. Nhiều người so sánh ông như
hiện thân của một kiểu doanh nhân – kỹ sư – nhà tiên tri, pha trộn giữa tinh
thần chinh phục của Prometheus trong thần thoại Hy Lạp và triết lý siêu nhân
của Nietzsche. Tư tưởng của ông không chỉ dừng lại ở việc cải tiến công nghệ,
mà là thay đổi cách con người sống, nghĩ và kết nối với thế giới xung quanh.
Musk không đi lên từ con
đường học thuật truyền thống, mà xây dựng thành công từ một lối tư duy xuyên
ngành – kết hợp giữa toán học, vật lý, kinh tế, tâm lý học và cả trí tưởng
tượng khoa học. Nhưng cũng chính vì vậy, tầm ảnh hưởng của ông vượt khỏi mọi
khuôn khổ truyền thống – và điều đó cũng đặt ra trách nhiệm đạo đức ngày càng
lớn.
Elon Musk không còn chỉ
là một CEO, mà đang trở thành một người thiết kế lại “hiện thực” – tác động đến
các trục quyền lực toàn cầu về kinh tế, công nghệ và truyền thông. Khi Musk
kiểm soát hạ tầng không gian qua Starlink, sở hữu nền tảng mạng xã hội như
Twitter (nay là X), hay phát triển giao diện thần kinh như Neuralink, nhiều
người bắt đầu lo ngại về một dạng quyền lực mới – không chịu ràng buộc bởi pháp
luật, dân chủ hay những giá trị đạo lý chung.
Nếu những công nghệ ấy
được dùng để giúp đỡ con người – giải cứu môi trường, xoá đói giảm nghèo, kết
nối các nền văn minh – thì Musk xứng đáng được gọi là người mang sứ mệnh cao
cả. Nhưng nếu mục tiêu là xây dựng một xã hội vận hành theo thuật toán, lạnh
lùng và thiếu lòng nhân ái, thì đó là một bước đi nguy hiểm, dẫn tới một dạng
toàn trị mới trong thế giới số.
Từ góc nhìn tôn giáo và
triết học, đặc biệt trong các truyền thống như Thiên Chúa giáo, Phật giáo hay
Đạo Cao Đài, sự phát triển vật chất chỉ có ý nghĩa khi đi cùng với sự trưởng
thành về tâm linh. Tài năng là một món quà, nhưng nếu không được đặt trong tình
thương, sự công bằng và lòng từ bi, nó có thể trở thành công cụ của kiêu ngạo,
chia rẽ và thao túng.
Cách đây gần 500 năm,
nhà văn Pháp François Rabelais đã từng nói: “Khoa học mà thiếu lương
tri thì chỉ là sự diệt vong của linh hồn.” (Science sans conscience
n’est que ruine de l’âme). Các tôn giáo không phủ nhận khoa học, nhưng luôn
nhắc nhở con người rằng, khi chúng ta quên mất sự khiêm tốn và chỉ chạy theo
quyền lực, chúng ta có thể rơi vào một “hội chứng Tháp Babel” mới – nơi con
người muốn vượt lên cả Thượng Đế mà không biết mình đang đánh mất điều gì.
Với vai trò ngày càng
lớn trên toàn cầu, Elon Musk cần được nhắc nhở không chỉ bởi thị trường hay
giới đầu tư, mà còn bởi tiếng nói của lương tâm, tôn giáo và cộng đồng nhân
loại.
Điều quan trọng không
phải là thần tượng hóa hay phê phán cực đoan Elon Musk, mà là mở ra các cuộc
đối thoại đa chiều để công nghệ đi cùng đạo lý. Bởi tương lai không nên chỉ
dành cho những kẻ mạnh, mà phải là nơi mọi người đều có thể sống trong phẩm giá,
công bằng và yêu thương.
Khoa học là đôi cánh,
nhưng đạo đức và nhân văn mới là chiếc la bàn. Nếu Elon Musk kết hợp được cả ba
điều đó – trí tuệ, đạo đức và lòng người – thì ông không chỉ là một thiên tài,
mà còn là một người minh triết thực sự của thời đại.
Huỳnh Tâm.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire