Những góc nhìn lý thuyết.
·
Lãnh đạo và kinh tế vĩ mô: Phong cách cá nhân của
nhà lãnh đạo có thể tác động trực tiếp đến niềm tin thị trường, chính sách tài
khóa và quan hệ đối ngoại.
·
Kỳ vọng hợp lý: Thị trường không chỉ phản ứng với những
chính sách cụ thể, mà còn bị ảnh hưởng bởi hành vi và lời nói của người đứng
đầu.
·
Kinh tế chính trị: Chính sách kinh tế luôn gắn liền với
quyền lực và lợi ích nhóm.
Tình hình xã hội Hoa Kỳ
hiện nay
Sau đại dịch COVID-19,
nước Mỹ đang trong quá trình phục hồi. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề: lạm
phát cao, nợ công lớn, xã hội phân cực ngày càng sâu, và lòng tin vào các thể
chế chính trị cũng như truyền thông đang bị thử thách nghiêm trọng.
Căng thẳng thương mại –
công nghệ với Trung Quốc vẫn chưa có hồi kết. Trong bối cảnh đó, sự trở lại của
Donald Trump không đơn thuần là chuyện bầu cử, mà có thể là một “cú sốc niềm
tin” làm rung chuyển cả nền kinh tế và chính trị.
Khi chính trị đi trước
kinh tế: Mô hình kiểu Trump
1. Kinh tế có tăng trưởng,
nhưng không bền vững
·
Trong nhiệm kỳ của ông, GDP tăng trung bình 2,5–3%/năm.
·
Tỷ lệ thất nghiệp xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ (3,5% vào 2019).
·
Việc cắt giảm thuế (năm 2017) giúp doanh nghiệp có thêm động lực đầu tư sản
xuất trong nước.
Tuy nhiên:
·
Nợ công gia tăng mạnh.
·
Lợi ích dồn về phía các tập đoàn lớn và người giàu, trong khi người lao
động bình thường không được cải thiện nhiều.
·
Vai trò các định chế tài chính bị lu mờ bởi cá tính của nhà lãnh đạo –
chẳng hạn, Cục Dự trữ Liên bang nhiều lần bị ông công kích công khai.
2. Chiến tranh thương mại:
Hồi sinh hay phá vỡ?
·
Với khẩu hiệu “Nước Mỹ trước tiên”, Trump đánh thuế hàng trăm tỷ USD hàng
hóa từ Trung Quốc.
·
Kết quả ngắn hạn: Một số ngành sản xuất nội địa được thúc
đẩy.
·
Hệ quả dài hạn: Chuỗi cung ứng toàn cầu bị xáo trộn, giá
cả tiêu dùng tăng, đồng minh kinh tế như Canada, EU, Mexico bị ảnh hưởng dây
chuyền.
3. Phong cách “sáng nắng
chiều mưa” – bất ổn và khó lường
·
Nhiều nhà kinh tế cho rằng Trump ra quyết định theo cảm tính, gây ra rủi ro
chính sách kéo dài.
·
Chỉ một dòng tweet của ông cũng đủ làm thị trường chứng khoán lao dốc.
·
Việc ông liên tục “đánh đòn phủ đầu” rồi lại xoay 180 độ khiến doanh nghiệp
khó xây dựng kế hoạch dài hạn.
4. Nhưng cũng có “tác dụng
phụ” đáng chú ý.
·
Chính sự khó đoán của ông buộc các đối tác phải thay đổi cách ứng xử, từ đó
tạo ra những “trật tự mới” trong đàm phán và chuỗi cung ứng toàn cầu.
·
Có thể nói: Một hệ thống quá ổn định và dễ lường trước đôi khi lại thiếu
động lực để cải cách.
5. Cần những “hàng rào” để
cân bằng
·
Nếu Trump quay lại, các định chế như Quốc hội, ngành tư pháp cần đóng vai
trò “kiểm soát và đối trọng” để giảm bớt tác động từ cá tính cá nhân.
·
Giới doanh nghiệp cũng cần chủ động hơn, xây dựng chiến lược linh hoạt
trước khả năng chính sách thay đổi đột ngột.
Không phải chuyện riêng
của ông Trump.
Câu chuyện không chỉ
xoay quanh cá nhân ông Trump, mà còn phản ánh một xu thế lớn hơn: mô hình lãnh
đạo “phi truyền thống” đang trỗi dậy ở nhiều nơi trên thế giới. Mỹ chỉ là một
ví dụ tiêu biểu.
Nếu ông Trump trở lại,
đây sẽ là một phép thử quan trọng để biết liệu thể chế dân chủ Mỹ có đủ sức
“kiểm soát” một cá nhân có ảnh hưởng mạnh, hay sẽ bị cuốn vào vòng xoáy bất
định.
Nếu ông biết kiềm chế,
lắng nghe các cố vấn và tập trung vào chính sách công nghiệp, ông có thể khởi
xướng một làn sóng hồi sinh sản xuất Mỹ. Nhưng nếu tiếp tục hành xử như trước –
“sáng nắng chiều mưa” – thì nền kinh tế Mỹ có thể rơi vào giai đoạn bất ổn mới,
kéo theo nhiều hệ lụy toàn cầu.
Lời kết.
Không nên nhìn ông Trump
như một người hùng hay một kẻ phá bĩnh. Ông là biểu hiện của sự bất mãn trong
lòng xã hội Mỹ đối với hệ thống chính trị “quá chuyên nghiệp” nhưng xa rời dân
chúng.
Tương lai kinh tế Mỹ
không chỉ phụ thuộc vào ông, mà còn tùy vào bản lĩnh của hệ thống thể chế, vào
tiếng nói của xã hội dân sự và cả vào sự tỉnh táo của giới lãnh đạo.
Bài viết này không nhằm
ca ngợi hay phê phán cá nhân, mà mong muốn đem lại góc nhìn đa chiều, phản
biện, về một nhân vật có ảnh hưởng lớn, và cách ông có thể định hình lại cục
diện kinh tế thế giới – theo cách “sáng mưa chiều nắng” đầy bất ngờ.
Huỳnh Tâm.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire