Khi khép lại công trình biên khảo này, tôi nhận ra rằng hành trình đi qua những tiểu luận không chỉ là hành trình của lý thuyết, mà còn là hành trình của chính cái nhìn một cái
nhìn đã thay đổi, đã mở rộng, đã bị chất vấn, và đôi khi đã bị lung lay. Từ hội họa biểu hình đến hội họa trừu tượng, từ hình ảnh truyền thống
đến hình ảnh số, từ cái nhìn của con người đến
cái nhìn của thuật toán, chúng ta đã đi qua nhiều tầng của thị giác, của ý thức, và của sự hiện diện.
Điều nổi bật nhất mà biên khảo này muốn nhấn mạnh là: Cái nhìn không bao giờ trung tính. Nó
luôn được định hình bởi bối cảnh, bởi
công cụ, bởi lịch sử, bởi công nghệ, và bởi chính những giới hạn của
con người. Trong thời đại công nghệ, cái
nhìn càng trở nên phức tạp hơn khi
nó không còn là độc quyền của con người. Thuật toán nhìn ta, phân tích ta, dự đoán ta, và
đôi khi, nhìn thay ta.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa rằng con người đánh mất quyền năng
của cái nhìn. Ngược lại, chính trong sự cạnh tranh với cái nhìn của máy,
cái nhìn của con người
trở nên ý thức hơn, tự phản tỉnh hơn, và tự do hơn. Con
người không thể nhìn
nhanh bằng máy, không thể xử lý dữ liệu bằng máy, nhưng con người có thể nhìn bằng cảm xúc, bằng ký ức, bằng sự
mong manh, bằng những điều không thể đo đếm. Và đó chính là nơi nghệ thuật tiếp tục giữ vai trò không thể thay thế.
Hình ảnh số và AI mở ra một mỹ học
mới mỹ học của mô phỏng, của dữ liệu, của quá trình tính toán. Nhưng đồng thời, chúng
cũng đặt ra những câu hỏi mới về sự
thật, về bản thể, về tự do, về quyền được nhìn và quyền được không bị nhìn. Những câu hỏi ấy không thể được trả lời
dứt khoát, nhưng chúng cần được đặt ra, cần được suy tư, cần được đối
thoại.
Tổng luận này không nhằm kết thúc cuộc thảo luận, mà nhằm mở ra những
hướng đi tiếp theo. Bởi vì cái nhìn
của thời đại công nghệ vẫn đang
thay đổi từng ngày. Thuật toán vẫn đang học. Hình ảnh vẫn đang
sinh sôi. Nghệ thuật vẫn đang tìm cách nói lên điều mà thế giới chưa kịp hiểu.
Nếu có một điều mà cuốn sách này muốn gửi lại, thì đó là: Hãy giữ lấy cái nhìn của mình.
Hãy nhìn chậm lại. Hãy nhìn sâu hơn. Hãy nhìn ngoài những gì được gợi ý. Hãy nhìn bằng sự tự do mà không thuật toán nào có thể lập trình.
Bởi vì cuối cùng, cái nhìn không chỉ là cách ta thấy thế giới. Mà cách nhìn đó chính chúng ta hiện diện trong
thế giới này.
* Huỳnh Tâm.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire