Khi Thế Giới Tự Vẽ Mình Bằng Ánh Sáng Của Máy.
* Hình ảnh số như một dạng tồn tại mới, nó có tiếng
nói riêng biệt, nó sẽ cạnh trang với hội họa truyền thống.
Vậy hội họa truyền thống phải mạnh mẽ về hình ảnh từng mọi bề mặt:
Màu trên toan, ánh sáng trên phim, mực trên giấy.
Nó là
một trường dữ liệu,
Một cấu trúc toán học,
Một dòng chảy của bit và pixel.
Hình ảnh số không "hiện hữu"
theo cách truyền thống.
Nó xuất hiện khi được gọi,
Biến mất khi bị tắt,
Tái sinh mỗi lần được hiển
thị.
Nó
không có tuổi thọ.
Nó có
phiên bản.
Và
chính trong sự phi vật chất
ấy,
một mỹ học mới bắt đầu hình thành.
* Khi
hình ảnh không còn là kết quả, mà là quá trình.
Trong hội họa truyền
thống, hình ảnh là điểm kết thúc của hành động sáng tạo.
Nhưng trong nghệ thuật số, hình ảnh là một khoảnh khắc
trong dòng chảy vô tận của tính toán.
Một hình ảnh AI không "được vẽ".
Nó được tính.
Nó không phải là một vật thể.
Nó là
một sự kiện.
Nó
không phải là một bức
tranh.
Nó là
một lần xuất hiện của
thuật toán.
Và vì thế, mỹ học của
hình ảnh số không nằm trong hình ảnh, mà nằm trong quá trình tạo ra hình ảnh.
* Khi
AI trở thành họa sĩ: Cái nhìn không có mắt.
AI không nhìn thế giới bằng mắt.
Nó
nhìn bằng:
- Vector.
- Ma trận.
- Xác suất.
- Trọng số.
- Gradient.
Nó
không biết bầu trời
xanh.
Nó chỉ biết "một cụm dữ liệu có phân bố màu như thế".
Nó
không biết nỗi buồn
trong đôi mắt.
Nó chỉ biết "một mẫu hình tương quan giữa các pixel tối".
Và
chính vì không có mắt.
Cái nhìn của AI trở thành một cái nhìn thuần cấu trúc.
Một cái nhìn không bị ràng buộc bởi cảm xúc.
Không bị giới hạn bởi
kinh nghiệm.
Không
bị chi phối bởi ký ức.
Nhìn
thế giới như một bản đồ
của khả thể, và vẽ thế giới như một sự kết hợp của vô số xác suất.
* Mỹ học của sự mô phỏng: khi hình ảnh không còn cần thế giới.
Hình ảnh số không cần thế giới để
tồn tại.
Nó có
thể tự sinh ra từ:
- Mô hình.
- Dữ liệu.
- Nhiễu.
- Thuật toán.
Một bức tranh có thể không có đối tượng thật.
Nó có
thể là một thế giới không ai từng thấy,
nhưng lại có vẻ như đã tồn tại từ lâu.
Mỹ học của hình ảnh số là mỹ học của sự mô phỏng,
nơi cái thật và cái giả không còn ranh giới,
nơi hình ảnh không còn là bản sao của thế giới,
mà thế giới trở thành bản sao của hình ảnh.
* Khi
cái nhìn của AI gặp cái nhìn của con người.
Cái
nhìn của con người là cái nhìn của:
- Ký ức.
- Cảm xúc.
- Tổn thương.
- Mong đợi.
- Vô thức.
Cái
nhìn của AI là cái nhìn của:
- Dữ liệu.
- Thống kê.
- Mô hình.
- Tối ưu hóa.
Khi hai cái nhìn này gặp nhau,
một mỹ học lai ghép xuất hiện.
Con người nhìn hình ảnh AI và thấy:
"Đây là một giấc mơ."
AI nhìn hình ảnh con người
và thấy:
"Đây là một mẫu."
Con người nhìn bằng linh hồn.
AI nhìn bằng cấu trúc.
Và chính trong sự va chạm ấy,
một mỹ học mới được sinh ra:
Mỹ học của sự giao thoa giữa cảm xúc và tính toán.
*
Hình ảnh số như một tấm
gương của thời đại.
Hình ảnh số không chỉ phản ánh thế giới.
Nó phản ánh:
- Tốc độ của thời
đại.
- Sự phân mảnh của nhận thức.
- Sự bão hòa của thông tin.
- Sự mờ nhòe của thật - giả.
- Sự biến mất của vật chất.
- Sự trỗi dậy của dữ liệu.
Hình ảnh số là tấm gương của một
thế giới không còn đứng yên, một thế giới luôn được cập nhật,
luôn được tính toán lại, luôn ở trong trạng thái "đang trở thành".
*
Khúc kết: Mỹ học của
ánh sáng nhân tạo.
Hình ảnh số và AI không giết chết nghệ thuật.
Chúng
mở ra một mỹ học mới:
- Mỹ học của sự phi vật chất.
- Mỹ học của quá trình.
- Mỹ học của mô phỏng.
- Mỹ học của dữ liệu.
- Mỹ học của cái nhìn không có mắt.
- Mỹ học của thế giới tự vẽ mình bằng ánh sáng của máy.
Và trong mỹ học ấy, con
người không biến mất.
Con người trở thành người đối thoại với
thuật toán,
người đồng sáng tạo của những hình ảnh chưa từng
tồn tại, người giữ lại linh hồn trong một thế giới được tính toán.
Bởi vì dù hình ảnh có thay đổi,
dù
cái nhìn có bị giám sát,
dù Ai có vẽ thay ta, thì vẫn còn một điều không thể mô phỏng:
Khả năng con người cảm nhận cái đẹp như một sự
rung động của bản thể.
* Huỳnh Tâm.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire