NIETZSCHE & VAN GOGH . TRIẾT-HỘI HỌA * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Nghệ thuật như sức mạnh của sự sống.

I . BỐI CẢNH TRIẾT HỌC.

Nietzsche là triết gia của:

• bản năng.
• sức sống.
• cường độ.
• hỗn loạn sáng tạo.
• sự nổi loạn chống lại mọi hệ thống.

Van Gogh là họa sĩ của:

• màu sắc bùng nổ.
• đường nét xoáy.
• không gian rung động.
• cảm xúc cực hạn.

Hai người không gặp nhau trong lịch sử, nhưng gặp nhau trong bản thể học của nghệ thuật.

II . TƯ TƯỞNG CỐT LÕI CỦA NIETZSCHE.

Nietzsche phân chia thế giới nghệ thuật thành hai lực:

1 . Apollonian.

• trật tự
• lý trí
• hình thức
• hài hòa

2 . Dionysian

• hỗn loạn
• bản năng
• say mê
• bùng nổ

Nghệ thuật lớn = sự căng thẳng giữa hai lực.

III . TẠI SAO VAN GOGH LÀ NGHỆ SĨ NIETZSCHE NHẤT?

Van Gogh không vẽ thế giới.

Van Gogh vẽ sức sống của thế giới.

• Màu sắc = cường độ.
• Đường nét = bản năng.
• Không gian = hỗn loạn sáng tạo.
• Ánh sáng = năng lượng sống.

Van Gogh không mô tả.

Van Gogh khẳng định sự sống đúng như Nietzsche.

IV . PHÂN TÍCH SÂU NGÔN NGỮ TẠO HÌNH.

1 . Màu sắc (Cường độ - Dionysian)

Nietzsche: “Nghệ thuật là sự khẳng định cuộc sống.”

→ Màu sắc của Van Gogh không phải là mô tả, mà là cường độ sống.

• vàng = bùng nổ.
• xanh = xoáy.
• đỏ = căng thẳng.
• tím = đau đớn.

Màu sắc không “đúng”, nhưng thật theo nghĩa Nietzsche.

2 . Đường nét (Bản năng - Xung lực)

Đường nét của Van Gogh:

• xoáy
• rung
• run rẩy
• bùng nổ

Đây là dấu vết của bản năng, không phải kỹ thuật.

Nietzsche: “Hãy trở thành cái mà ngươi là.”

→ Đường nét của Van Gogh là trở thành, không phải “vẽ”.

3 . Không gian (Hỗn loạn sáng tạo)

Không gian trong Van Gogh:

• không ổn định.
• không tuyến tính.
• không tĩnh.
• luôn chuyển động.

Nietzsche: “Từ hỗn loạn, ngôi sao nhảy múa được sinh ra.”

→ Không gian của Van Gogh là hỗn loạn sáng tạo.

4 . Ánh sáng (Năng lượng sống).

Ánh sáng trong Van Gogh không phải vật lý.

Ánh sáng là năng lượng nội tâm.

• mặt trời = bùng nổ.
• đêm = xoáy.
• sao = chuyển động.

Ánh sáng là xung lực sống, đúng tinh thần Nietzsche.

V . PHÂN TÍCH TÁC PHẨM TIÊU BIỂU.

1 . “Đêm đầy sao” (Starry Night)

• bầu trời xoáy, Dionysian
• màu xanh rung động, cường độ.
• ánh sáng sao, năng lượng sống.
• không gian, hỗn loạn sáng tạo.

Đây là bức tranh Nietzsche nhất trong lịch sử hội họa.

2 . “Hoa hướng dương”.

• vàng bùng nổ, khẳng định sự sống.
• bố cục căng thẳng, Dionysian.
• đường nét run rẩy, bản năng.

Nietzsche: “Hãy nói có với cuộc sống.”

→ Hoa hướng dương là lời nói có.

VI . Ý NGHĨA ĐỐI VỚI NGHỆ THUẬT HIỆN ĐẠI.

Van Gogh mở đường cho:

• Expressionism.
• Fauvism.
• Action Painting.
• Neo-Expressionism.

Nietzsche mở đường cho:

• triết học của sức sống.
• nghệ thuật của bản năng.
• nghệ thuật của cường độ.

Hai người gặp nhau trong bản thể học của cảm xúc cực hạn.

* KẾT LUẬN.

Van Gogh không chỉ là họa sĩ.

Van Gogh là triết gia bằng màu sắc.

Nietzsche không chỉ là triết gia.

Nietzsche là họa sĩ bằng tư tưởng.

Cả hai cùng nói một điều:

Nghệ thuật là sức mạnh của sự sống.

* Họa Sĩ Huỳnh Tâm.