TIỂU LUẬN HỘI HỌA. DELEUZE & FRANCIS BACON. * Họa Sĩ Huỳnh Tâm.

Hình thể như lực, không gian như trường năng lượng

I . BỐI CẢNH TRIẾT HỌC.

Gilles Deleuze là triết gia của:

• dòng chảy
• trở thành
• cường độ
• lực
• phi cấu trúc.
• cảm giác (sensation)

Francis Bacon là họa sĩ của:

• hình thể bị xoắn, kéo, nén.
• không gian như trường lực.
• màu sắc như cường độ.
• đường nét như dao cắt.
• cảm giác trần trụi.

Deleuze không chỉ phân tích Bacon, ông tìm thấy triết học của chính mình trong Bacon.

II . TƯ TƯỞNG CỐT LÕI CỦA DELEUZE.

Deleuze đưa ra ba khái niệm quan trọng để hiểu Bacon:

1 . Sensation (Cảm giác)

Không phải cảm xúc.

Không phải biểu tượng.

Không phải mô tả.

Mà là trải nghiệm trực tiếp của lực.

2 . Diagram (Biểu đồ lực).

Bacon không vẽ hình.

Bacon vẽ lực tác động lên hình.

3 . Body without Organs (Cơ thể không cơ quan)

Cơ thể không phải là giải phẫu.

Cơ thể là trường năng lượng.

III . TẠI SAO BACON LÀ NGHỆ SĨ DELEUZE NHẤT?

Bacon không vẽ con người.

Bacon vẽ lực tác động lên con người.

• hình thể bị kéo lực.
• hình thể bị xoắn cường độ.
• hình thể bị nén áp lực.
• không gian trường năng lượng.
• màu sắc dao động.

Bacon không mô tả thế giới.

Bacon tạo ra thế giới của lực đúng như Deleuze.

IV . PHÂN TÍCH SÂU NGÔN NGỮ TẠO HÌNH.

1 . Hình thể (Body without Organs).

Trong Bacon:

• cơ thể không có giải phẫu.
• cơ thể không có cấu trúc.
• cơ thể không có “bên trong - bên ngoài”
• cơ thể là khối năng lượng.

Deleuze gọi đó là cơ thể không cơ quan.

→ Bacon không vẽ người.

 Bacon vẽ trạng thái của người.

2 . Không gian (Field of Forces)

Không gian trong Bacon:

• không phải phòng.
• không phải bối cảnh.
• không phải phối cảnh.

Không gian là trường lực.

• vòng tròn, trường năng lượng.
• khung, lực nén.
• nền phẳng, mặt phẳng cường độ.

Deleuze: “Không gian của Bacon là không gian của lực.”

3 . Màu sắc (Intensity)

Màu sắc trong Bacon:

• tím, đau đớn.
• đỏ, bạo lực.
• xanh, lạnh lẽo.
• cam, căng thẳng.

Màu sắc không mô tả.

Màu sắc = cường độ.

Deleuze: “Màu sắc của Bacon là lực thuần túy.”

4 . Đường nét (Cut - Slice).

Đường nét trong Bacon:

• như dao cắt.
• như vết rạch.
• như lực xuyên qua cơ thể.

Deleuze gọi đó là đường cắt của cảm giác.

V . PHÂN TÍCH TÁC PHẨM TIÊU BIỂU.

1M. “Study after Velázquez’s Portrait of Pope Innocent X”

• tiếng thét, cường độ.
• khung, lực nén.
• màu tím, đau đớn.
• không gian, trường lực.

Deleuze: “Tiếng thét không phải là âm thanh. Tiếng thét là lực.”

2 . “Three Studies for Figures at the Base of a Crucifixion”

• cơ thể không cơ quan.
• hình thể bị kéo.
• không gian phẳng, mặt phẳng cường độ.
• màu cam, bạo lực.

Đây là Deleuze bằng hình ảnh.

VI . Ý NGHĨA ĐỐI VỚI NGHỆ THUẬT HIỆN ĐẠI

Bacon mở đường cho:

• Neo-Expressionism.
• Body Art.
• Performance Art.
• nghệ thuật của cảm giác.

Deleuze mở đường cho:

• triết học của lực.
• triết học của dòng chảy.
• triết học của cường độ.

Hai người gặp nhau trong bản thể học của cảm giác.

VII . KẾT LUẬN TIỂU CHƯƠNG.

Bacon không chỉ là họa sĩ.

Bacon là triết gia của cảm giác.

Deleuze không chỉ là triết gia.

Deleuze là họa sĩ của tư tưởng.

Cả hai cùng nói một điều:

Nghệ thuật không phải là hình ảnh.

Nghệ thuật là lực.

* Họa Sĩ Huỳnh Tâm.