Dòng Sông Dinh
Và giữa những biến thiên ấy, có một người mẹ lặng lẽ đứng bên bờ sông, gánh trên
vai cả một đời lam lũ, cả những mất mát không tên. Mẹ đi qua chiến tranh, đi qua hòa bình, đi qua phố thị, nhưng trái tim mẹ vẫn neo lại ở nơi cây cầu Dinh, cây me xanh, lũy tre và vườn cau sau hè, nơi
giàn bí nở hoa, nơi tiếng con gọi mẹ đã chìm vào gió núi rừng sâu.
Trường ca “Mẹ Sông Dinh” là lời tri ân dành cho những người mẹ
Việt Nam, những người đã đi qua bão tố mà vẫn giữ được sự hiền lành, bao dung, và một tình yêu không bao giờ tắt. Đây không chỉ là câu chuyện của một người mẹ,
mà là câu chuyện của cả một
thế hệ của tác giả, và của một dân tộc từng trải qua những năm tháng đầy máu lửa nhưng vẫn giữ được ánh sáng nhân văn trong từng nhịp thở.
I
Mỗi sớm mẹ về thăm
nương
Tưới luống cà non đẫm giọt sương đầu ngày
Thân gầy mẹ đứng bên cây
Nhớ con sớm tối hao gầy
tháng năm.
Đứa Pleiku biệt tăm
cõi núi
Đứa Bình Giã vùi tuổi rừng sâu
Đứa Nam đứa Bắc qua
cầu
Chết trong gió loạn, tan màu chiến chinh.
Hòa bình đến mà mình mẹ nhớ
Lòng nôn nao trăn
trở tháng ngày
Thấy đời thế sự hao gầy
Vấn vương bóng cũ đong đầy nỗi riêng.
II
Trên vai mẹ gánh triền miên
Một đời xới đất, một
miền cỏ hoa
Hôm nay bỏ lại quê nhà
Bỏ vườn bỏ xóm, bỏ tà áo nâu.
Chân mẹ bước qua màu xương trắng
Máu hồng xưa còn đọng bãi hoang
Đường đi hun hút mênh mang
Gió đưa tiếng khóc vọng sang cuối trời.
III
Một sớm mẹ về nơi phố thị
Ôm trái bí còn tỉ mỉ nâng niu
Mắt nhìn phố lạ tiêu điều
Bên lề đường vắng dáng chiều nhỏ nhoi.
Mẹ mang trái bí đi ra chợ
Bước ngẩn ngơ như gió lạc mùa
Nhớ nhà mái lá ngày xưa
Nhớ hàng cau đứng đong đưa cuối vườn.
Còn riêng trái bí
như còn nhớ
Giàn hoa xưa rực nở sau hè
Mẹ đi giữa chợ bộn bề
Mang theo bóng cũ lặng nghe tiếng lòng
Chuyện Mẹ Sông Dinh.
Chiều xuống mẹ nhìn mây nghiêng
Thấy trong gió thoảng bóng miền quê xưa
Sông Dinh nước chảy lưa
thưa
Như mang tiếng gọi đón đưa tháng ngày.
Mẹ ngồi đếm bao vòng mây trắng
Nhớ con xa mà chẳng thể về
Nhớ nương cũ, nhớ lối đê
Nhớ trăng rụng xuống
bờ tre cuối làng.
Đời mẹ gánh muôn vàn dâu bể
Vẫn hiền như giọt lệ trong ngần
Dẫu qua bão tố phong trần
Tấm lòng mẹ vẫn một lần chẳng phai.
Nay đứng giữa chợ đời chen chúc
Mẹ nghe tim thổn thức
âm thầm
Nhớ quê, nhớ đất, nhớ rằm
Nhớ câu hát cũ ru nằm tuổi thơ.
Rồi một sớm mẹ mơ quay bước
Về bên sông nước mát trong
veo
Về nghe tiếng gió đổ chiều
Về nghe tiếng mẹ gọi theo bóng mình.
Sông Dinh vẫn hiền lành như trước
Đợi mẹ về rửa được nỗi đau
Đợi bàn chân mẹ qua cầu
Đợi câu chuyện cũ nhiệm mầu hồi sinh.
Mẹ nhìn sóng lung
linh ánh bạc
Thấy con mình như hát đâu
đây
Thấy đời dẫu lắm truân chuyên
Vẫn còn hơi ấm nối liền đất quê.
Mẹ khẽ nói cùng dòng sông nhỏ
“Đời mẹ còn đó những thương yêu”
Sông Dinh gợn sóng thật nhiều
Như ôm lấy mẹ sớm chiều chẳng buông.
Lời Bình.
Mẹ Sông Dinh là bản trường ca
mang âm hưởng buồn nhưng không bi lụy, thấm đẫm chất
nhân sinh. Tác phẩm mở ra bằng
hình ảnh quen thuộc của
làng quê: Luống cà, giọt sương, nương rẫy,
những điều bình dị mà thân thương. Nhưng ẩn sau đó là nỗi đau âm ỉ của một người mẹ
mất con trong chiến tranh, một nỗi đau không tiếng khóc mà thấm vào từng câu chữ.
Điểm đặc biệt của trường ca là sự hòa quyện giữa ngôn ngữ tạo nên nhịp điệu mềm mại, uyển chuyển như chính dòng sông quê. Những câu thơ mang tính tự sự, nén lại cảm xúc; và có những câu thơ mở ra không gian rộng hơn, như tiếng thở dài của mẹ, như tiếng nước sông Dinh chảy qua bao mùa.
Hình ảnh người mẹ rời quê lên phố thị là một chuyển cảnh đầy ám ảnh. Trái bí mẹ ôm không chỉ là nông sản, mà là ký ức, là quê nhà, là cả một phần đời
mẹ mang theo giữa chợ đời xa lạ.
Đoạn kết đưa mẹ trở về với sông Dinh nơi mẹ gửi lại nỗi đau, nơi mẹ tìm thấy sự thanh thản. Dòng sông trở thành biểu tượng của sự hồi
sinh, của lòng mẹ bao la, của quê hương luôn mở rộng vòng tay đón những đứa con
trở về, dù chỉ còn trong ký ức.
Tác phẩm gợi nhắc rằng:
Chiến tranh có thể qua đi, nhưng những vết thương của mẹ thì còn ở lại. Và chính tình yêu của mẹ là điều làm cho đất nước này đứng vững qua bao bão giông.
Lời Tổng Luận.
Có những nỗi đau không cần gọi tên, nhưng vẫn âm thầm chảy qua đời người
như dòng nước dưới đáy sông. Mẹ Sông Dinh là biểu tượng của
sự bền bỉ ấy, một sự bền bỉ không ồn ào, không đòi hỏi, nhưng đủ mạnh để nâng đỡ cả một thế hệ đi qua những mùa giông bão.
Chiến tranh rồi cũng
qua, phố thị rồi cũng đổi thay, nhưng lòng mẹ thì không đổi. Tình yêu của mẹ là thứ duy nhất không bị thời gian bào mòn,
không bị biến động của đời sống làm phai nhạt. Nó giống như dòng sông quê: Có
lúc cạn, lúc đầy, nhưng chưa bao giờ ngừng chảy.
Trong hành trình của mẹ, ta thấy bóng dáng
của chính mình những kẻ rời quê đi xa,
mang theo ký ức mà đôi khi không
dám ngoái lại. Nhưng quê hương
thì vẫn đứng đó, như mẹ, như sông Dinh, lặng lẽ chờ ta trở về, dù chỉ bằng một ý nghĩ.
Triết lý lớn nhất mà “Mẹ Sông Dinh” gửi lại chính là:
Con người có thể đi qua bao biến động,
nhưng chỉ khi trở về với cội nguồn, ta mới thật sự tìm thấy chính mình.
Và đôi khi, chỉ cần một dòng sông nhỏ, một hàng cau sau hè, hay một trái bí mẹ ôm giữa phố đông… cũng đủ để nhắc ta nhớ rằng:
Tình yêu của mẹ là nơi duy nhất mà thời gian không thể lấy đi.
* Huỳnh Tâm.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire