* Ảnh hưởng của Phạm Văn Hạng không chỉ nằm ở những tác phẩm cụ thể, mà còn ở “tư tưởng sáng tạo”, “tinh thần nhân ái”, “ý thức nhân bản”, và “khả năng đưa điêu khắc Việt Nam vào không gian công cộng”. Ông thuộc lớp nghệ sĩ hiếm hoi mà sự hiện diện của họ tạo thành một “trường lực thẩm mỹ”,
tác động đến nhiều thế hệ sau
bằng cả tác phẩm lẫn nhân cách nghệ sĩ.
* Ảnh hưởng đối với nghệ sĩ trẻ: một hệ giá trị sáng tạo mang tính khai phóng.
Ảnh hưởng của ông đối với nghệ sĩ trẻ có thể được nhìn thấy trên ba phương diện: Tư tưởng, ngôn ngữ tạo hình, và thái độ nghệ thuật.
- Ảnh hưởng về tư tưởng: Dám đối diện sự thật và dám đi con đường riêng.
Nhiều nghệ sĩ trẻ nhìn vào Phạm Văn Hạng như một biểu
tượng của:
- “Tự do sáng tạo”.
- “Tư duy độc lập”.
- “Khả năng đối diện với những vùng tối của lịch sử”.
- “Tinh thần phản chiến và nhân văn sâu sắc”.
* Ông không né tránh sự thật, không làm nghệ thuật để trang trí, mà để “đặt câu hỏi”, đối thoại, và “thức tỉnh”. Điều này tạo ảnh hưởng mạnh mẽ đến
các
nghệ sĩ
đương đại theo đuổi nghệ thuật phản tư, nghệ thuật xã hội, và nghệ thuật khái niệm.
- Ảnh hưởng về ngôn ngữ tạo hình: sự nguyên sơ, tính bản địa và biểu tượng luận.
Nhiều nghệ sĩ trẻ học được từ ông:
- Cách sử dụng chất liệu như một ngôn ngữ.
- Cách khai thác tính nguyên sơ của đá, gỗ, thép.
- Cách đưa biểu tượng vào tác phẩm mà không rơi vào
minh họa.
- Cách kết hợp nhân bản địa với hiện đại để tạo ra một ngôn ngữ độc lập.
Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các nghệ sĩ điêu khắc miền Trung và miền Nam, nơi tinh thần dân gian - Chăm - biển - đá trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ.
* Ảnh hưởng về thái độ nghệ thuật: nghệ sĩ như một nhân chứng của thời đại.
Phạm Văn Hạng không chỉ sáng tác mà còn sống như một nghệ sĩ:
- Không thỏa hiệp.
- Không chạy theo thị trường.
- Không đánh mất bản sắc.
- Luôn giữ sự trung thực với trải nghiệm của mình.
Thái độ này trở thành một “bài học sống” cho nhiều nghệ sĩ trẻ
trong bối cảnh nghệ thuật ngày càng bị thương mại hóa.
- Ảnh hưởng đối với nghệ thuật công cộng Việt Nam.
Một trong những đóng góp lớn nhất của ông là đưa điêu khắc vào không gian công
cộng với tầm
vóc đô
thị và quốc gia.
- Từ tượng đài truyền thống đến biểu tượng đô thị hiện đại.
Trước thập niên 1990, điêu khắc công cộng Việt Nam chủ yếu mang
tính
tuyên truyền
– minh họa. Phạm Văn Hạng là một trong những người đầu tiên:
- Đưa tư duy biểu tượng vào tượng đài.
- Kết hợp ngôn ngữ hiện đại với bản sắc văn hóa.
- Tạo ra những công trình có tính
nhận diện đô thị.
* Cầu Rồng Đà Nẵng: Một biểu tượng quốc tế.
Hình tượng Rồng trên Cầu Rồng là một trong những biểu tượng đô thị nổi bật nhất Việt Nam thế kỷ
XXI. Nó
cho thấy:
- Khả năng kết hợp nghệ thuật-kiến trúc-kỹ thuật.
- Tư duy biểu tượng mang tính quốc gia.
- Sự táo bạo trong hình khối và ngôn ngữ tạo hình.
Cầu Rồng đã đưa tên tuổi ông đến với công chúng quốc tế, trở thành minh chứng cho việc nghệ sĩ Việt
Nam có
thể tạo ra
những biểu tượng đô thị
mang tầm thế giới.
- Vị trí của Phạm Văn Hạng trong mỹ thuật quốc tế.
Để xác định vị trí của ông trong mỹ thuật quốc tế, cần đặt ông vào ba hệ quy chiếu: Nghệ thuật
phản chiến, nghệ thuật bản địa - hiện đại, và nghệ thuật công cộng.
- Trong dòng nghệ thuật phản chiến quốc tế.
“Chứng tích” (1970) có thể được đặt cạnh:
- Otto Dix (Đức) với Der Krieg.
- Käthe Kollwitz (Đức) với các tác phẩm về nỗi đau chiến tranh.
- Anselm Kiefer (Đức) với nghệ thuật ký ức.
- nhóm Arte Povera (Ý) với việc sử dụng chất liệu thô-thật.
* Điểm khác biệt của Phạm Văn Hạng:
- Ông không dùng ẩn dụ.
- Không dùng biểu tượng thay thế.
- Mà dung chính cơ thể người như một sự thật không thể chối bỏ.
Điều này khiến “Chứng tích” trở thành một trong những tác phẩm phản chiến trực diện
nhất của thế kỷ XX tại châu Á.
- Trong dòng nghệ thuật bản địa-hiện đại.
Ông thuộc nhóm nghệ sĩ hiếm hoi có khả năng:
- Kết hợp tinh thần bản địa Việt Nam (Chăm, dân gian, Phật giáo, và Thiên Chúa).
- Với ngôn ngữ tạo hình hiện đại (trừu tượng, biểu tượng,
nguyên
khối).
- Mà không rơi vào sao chép hay minh họa.
* Điều này đặt ông gần với:
- Henry Moore (Anh) về hình khối nguyên thủy.
- Isamu Noguchi (Mỹ-Nhật) về sự kết hợp Đông-Tây.
- Constantin Brâncuși
(Romania) về
tính
tinh giản và biểu tượng.
- Trong nghệ thuật công cộng quốc tế.
Các công trình của ông cho thấy:
- Tư duy kiến trúc điêu khắc hòa quyện.
- Khả năng tạo ra biểu tượng đô thị.
- Sự kết hợp giữa mỹ thuật và kỹ thuật.
Điều này đưa ông vào nhóm nghệ sĩ có khả năng tạo dấu ấn ở quy mô quốc gia, tương tự:
- Anish Kapoor.
- Maya Lin.
- Santiago Calatrava (ở khía cạnh biểu tượng-không gian).
* Tầm vóc của ông trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam.
Ảnh hưởng của ông có thể tóm gọn trong ba điểm:
- Người mở đường cho tư duy điêu khắc hiện đại và biểu tượng.
- Người kiến tạo những biểu tượng đô thị mang tầm quốc gia.
- Người giữ lửa cho tinh thần nhân văn-phản chiến-bản địa trong nghệ thuật
Việt Nam.
Ông không chỉ là một nghệ sĩ, mà là một trường phái tư tưởng, một nguồn năng lượng
sáng tạo, và một cột mốc lịch sử.
* Huỳnh Tâm.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire