I
. BỐ CỤC LÀ GÌ?
Trong mỹ thuật thông thường, bố cục là:
Nhưng trong triết học nghệ thuật, bố cục là:
- cách tư tưởng tổ chức thế giới.
- cách quyền lực phân bố cái nhìn.
- cách tri giác định hình thực tại.
- cách nghĩa vận động trong hình ảnh.
- cách dữ liệu cấu trúc hình dạng.
Bố cục không phải là kỹ thuật.
Bố cục là triết
học của trật tự.
II
. TRIẾT HỌC CỔ ĐẠI: BỐ
CỤC NHƯ TRẬT TỰ VŨ TRỤ (Plato – Aristotle).
1.
Plato: bố cục = trật tự lý tưởng.
- hình học.
- đối xứng.
- hài hòa.
- tỷ lệ vàng.
→ Bố cục là phản
ánh của thế giới ý niệm.
2 . Aristotle: bố cục =
trật tự của tự nhiên.
- cân bằng.
- mục đích.
- tính toàn thể.
→ Bố cục là cách
tự nhiên tổ chức thế giới.
III
. TRUNG CỔ: BỐ CỤC NHƯ
TRẬT TỰ THIÊNG LIÊNG.
- trục dọc, Thượng đế.
- trục ngang, nhân loại.
- hình tam giác, Ba Ngôi.
- vàng, ánh sáng thiêng liêng.
Bố cục là biểu
tượng thần học.
IV
. PHỤC HƯNG: BỐ CỤC NHƯ
KHOA HỌC CỦA. CÁI NHÌN (Alberti –
Leonardo).
1 . Alberti: bố cục = cửa
sổ nhìn ra thế giới.
- phối cảnh tuyến tính.
- điểm tụ.
- trật tự lý tính.
2 . Leonardo: bố cục = khoa
học của ánh sáng.
- tam giác
- đường cong S.
- cân bằng động.
Bố cục trở thành khoa học của thị giác.
V
. HIỆN ĐẠI: BỐ CỤC NHƯ
TRI GIÁC (Kant – Merleau-Ponty)
1.
Kant: bố cục = tự do thẩm mỹ.
Không còn phục vụ tôn giáo hay chính trị.
Bố cục trở thành tự do của cảm giác.
→ Ấn tượng: bố cục mở, không trung tâm.
2. Merleau-Ponty: bố cục = cách tri giác tổ chức thế giới
- không gian dao động.
- đường nét do dự.
- hình thể đang hình thành.
→ Cézanne: bố cục như tri giác sống.
VI
. NIETZSCHE: BỐ CỤC NHƯ
SỨC SỐNG.
Nietzsche:
“Nghệ thuật là sức mạnh của sự sống.”
→ Bố cục không phải trật tự.
→ Bố cục là xung lực.
- Van Gogh: bố cục xoáy.
- Munch: bố cục căng thẳng.
- Kirchner: bố cục bạo liệt.
Bố cục = Dionysian.
VII
. HEIDEGGER: BỐ CỤC NHƯ
SỰ KHAI MỞ.
Heidegger:
“Tồn tại tự khai mở trong không gian.”
→ Bố cục không phải sắp xếp.
→ Bố cục là cách tồn tại xuất hiện.
- Rothko: bố cục khí quyển.
- Turrell: bố cục ánh sáng.
- Newman: bố cục như sự kiện.
Bố cục = sự
hiển lộ.
VIII
. DELEUZE: BỐ CỤC NHƯ
DÒNG CHẢY – CƯỜNG ĐỘ.
Deleuze:
“Nghệ thuật là lực.”
→ Bố cục không phải trật tự.
→ Bố cục là dòng chảy của lực.
- Bacon: bố cục trường lực.
- Pollock: bố cục phi trung tâm.
- Anadol: bố cục dữ liệu chuyển động.
Bố cục = intensity.
IX
. DERRIDA: BỐ CỤC NHƯ VĂN
BẢN MỞ.
Derrida:
“Không có trung tâm.”
→ Bố cục không có điểm nhấn cố định.
→ Bố cục là mạng lưới ký hiệu.
- Basquiat: bố cục phân mảnh.
- Rauschenberg: bố cục hỗn hợp.
- Salle: bố cục phi tuyến tính.
Bố cục = trượt
nghĩa.
X
. FOUCAULT: BỐ CỤC NHƯ
QUYỀN LỰC.
Foucault:
“Cái nhìn là quyền lực.”
→ Bố cục là cách quyền lực phân bố cái nhìn.
- Kruger: bố cục tuyên truyền.
- Holzer: bố cục LED.
- Haacke: bố cục chính trị.
Bố cục = diễn
ngôn.
XI
. BAUDRILLARD: BỐ CỤC NHƯ
MÔ PHỎNG.
Baudrillard:
“Hình ảnh không còn bản gốc.”
→ Bố cục không còn vật chất.
→ Bố cục là giao diện, màn hình, pixel.
- Post-Internet Art.
- Glitch Art.
- Digital Painting.
Bố cục = simulacrum.
XII
. THỜI ĐẠI AI: BỐ CỤC NHƯ
THUẬT TOÁN.
Trong nghệ thuật AI:
- bố cục = vector.
- bố cục = tham số.
- bố cục = mô hình hóa.
- bố cục = xác suất.
AI không “sắp xếp” bố cục.
AI tính toán bố cục.
- diffusion models, bố cục xác suất.
- GAN, bố cục thống kê.
- neural rendering, bố cục mô phỏng.
Bố cục = dữ
liệu.
XIII
. BẢN ĐỒ TRIẾT GIA, BỐ CỤC, NGHỆ SĨ.
* KẾT LUẬN.
Bố cục không phải là kỹ thuật.
Bố cục là triết học của trật tự và hỗn loạn.
- Bố cục là cách thế giới được tổ chức (Kant).
- Bố cục là cách tri giác vận hành (Merleau-Ponty).
- Bố cục là cách sức sống bùng nổ (Nietzsche).
- Bố cục là cách tồn tại xuất hiện (Heidegger).
- Bố cục là cách lực vận động (Deleuze).
- Bố cục là cách ký hiệu trượt nghĩa (Derrida).
- Bố cục là cách quyền lực phân bố (Foucault).
- Bố cục là cách mô phỏng vận hành (Baudrillard).
- Bố cục là cách dữ liệu cấu trúc hình ảnh (AI).
Hội họa không chỉ sắp xếp
hình ảnh.
Hội họa suy nghĩ bằng bố
cục.
Hội họa là triết học của
bố cục.
* Họa Sĩ Huỳnh Tâm.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire