Tôi sẽ phân tích từng trường phái theo cấu trúc:
- Triết gia nền tảng.
- Tư tưởng triết học cốt lõi.
- Yếu tố tạo hình bị ảnh hưởng.
- Nghệ sĩ tiêu biểu.
- Ý nghĩa đối với nghệ thuật đương đại.
Chúng ta bắt đầu.
I
. CHỦ NGHĨA ẤN TƯỢNG
(IMPRESSIONISM)
Triết
gia ảnh hưởng: Kant - Merleau-Ponty - Bergson
1 . Kant, Tự do thẩm mỹ.
- cái đẹp = mục đích không mục đích.
- nghệ thuật không cần mô tả chính xác.
- cảm giác quan trọng hơn hình dạng.
→ Monet, Renoir, Pissarro giải phóng màu sắc khỏi
chức năng mô tả.
2.
Merleau-Ponty, Tri giác như hiện tượng.
- màu sắc = cách thế giới chạm vào mắt.
- ánh sáng = sự kiện của tri giác.
→ Monet vẽ ánh sáng đang thay đổi, không phải vật
thể.
3 . Bergson, Thời gian như dòng chảy.
- khoảnh khắc không cố định.
- tri giác luôn chuyển động.
→ Ấn tượng là triết học của khoảnh khắc sống.
Yếu tố
tạo hình.
- ánh sáng, trung tâm.
- màu sắc, dao động.
- không gian, khí quyển.
- đường nét, tan chảy.
Nghệ sĩ
tiêu biểu.
Monet, Renoir, Sisley, Pissarro.
Ý nghĩa
đương đại.
→ Tiền đề cho video art, light art, installation.
II
. CHỦ NGHĨA LẬP THỂ
(CUBISM).
Triết
gia ảnh hưởng: Kant-Nietzsche-Bergson-Husserl.
1 . Kant, Không gian như hình thức
của trực giác.
Không gian không phải là vật lý,
Picasso phá vỡ phối cảnh.
2 . Nietzsche, Phá hủy trật tự Apollonian.
Hình thể bị phân mảnh, Dionysian.
3 . Bergson, Thời gian, đa điểm nhìn.
Một vật thể có nhiều mặt, Cubism-thời gian
hóa không gian.
4 . Husserl, Ý thức cấu trúc thế giới.
Hình ảnh không phải là mô tả, là cấu
trúc của tri giác.
Yếu tố
tạo hình.
- không gian, đa điểm nhìn.
- đường nét, phân tích.
- bố cục, phi trung tâm.
- màu sắc, tiết chế.
Nghệ sĩ
tiêu biểu.
Picasso, Braque, Gris.
Ý nghĩa
đương đại.
→ Tiền đề cho VR/AR, 3D modeling, Metaverse.
III
. CHỦ NGHĨA BIỂU HIỆN
(EXPRESSIONISM)
Triết
gia ảnh hưởng: Nietzsche-Kierkegaard-Schopenhauer.
1. Nietzsche, Nghệ thuật như sức sống.
- màu sắc bùng nổ.
- đường nét bản năng.
- không gian hỗn loạn.
2. Kierkegaard, Lo âu hiện sinh.
→ Munch, Kirchner, Nolde.
3. Schopenhauer, Nghệ thuật như giải thoát
khỏi đau khổ.
→ Biểu hiện = tiếng thét của linh hồn.
Yếu tố
tạo hình.
- màu sắc, cực hạn.
- đường nét, bạo liệt.
- không gian, tâm lý.
- ánh sáng, kịch tính.
Nghệ sĩ
tiêu biểu.
Van Gogh, Munch, Kirchner, Nolde.
Ý nghĩa
đương đại.
→ Tiền đề cho Neo-Expressionism, Performance Art.
IV
. CHỦ NGHĨA TRỪU TƯỢNG
(ABSTRACT ART)
Triết
gia ảnh hưởng: Hegel - Kandinsky (triết gia-họa sĩ) – Bergson – Husserl.
1. Hegel, Nghệ thuật là tinh thần
tự biểu hiện.
→ Kandinsky, Mondrian: màu sắc = tinh thần.
2. Bergson, Trực giác thuần túy.
→ Trừu tượng = cảm giác thuần khiết.
3. Husserl, Bản chất của hiện tượng.
→ Loại bỏ vật thể để giữ lại bản chất.
Yếu tố tạo hình
- màu sắc, tinh thần.
- đường nét, cấu trúc.
- không gian, vô hạn.
- bố cục, trật tự tuyệt đối hoặc hỗn loạn tuyệt đối
Nghệ sĩ
tiêu biểu.
Kandinsky, Mondrian, Malevich, Rothko.
Ý nghĩa
đương đại.
→ Tiền đề cho Minimalism, Color Field, Data Art.
V
. CHỦ NGHĨA HẬU HIỆN ĐẠI.
(POSTMODERNISM)
Triết
gia ảnh hưởng: Derrida-Foucault-Lyotard-Baudrillard.
1.
Derrida, Giải cấu trúc.
→ Basquiat, Salle: ký hiệu phân mảnh.
2. Foucault, Quyền lực của hình ảnh.
→ Barbara Kruger: hình ảnh = diễn ngôn.
3. Lyotard, Sự kết thúc của đại tự sự.
→ nghệ thuật phân mảnh, hỗn hợp.
4. Baudrillard, Siêu thực tại.
→ nghệ thuật mô phỏng, post-internet.
Yếu tố
tạo hình.
- bố cục, phi trung tâm.
- màu sắc, hỗn hợp.
- đường nét, ký hiệu.
- không gian, ảo.
- ánh sáng, màn hình.
Nghệ sĩ
tiêu biểu.
Basquiat, Kruger, Koons, Hirst.
Ý nghĩa
đương đại.
→ Tiền đề cho Internet Art, Meme Art, AI Art.
VI
. NGHỆ THUẬT ĐƯƠNG ĐẠI
& AI.
Triết
gia ảnh hưởng: Baudrillard-Manovich-Deleuze-Virilio.
1 . Baudrillard, Hình ảnh không còn bản gốc.
→ AI Art, GAN Art.
2 . Manovich, Hình ảnh = dữ liệu.
→ Refik Anadol.
3 . Deleuze, Dòng chảy-cường độ.
→ Generative Art.
4 . Virilio, Tốc độ giết chết chiều sâu.
→ Glitch Art, Video Art.
Yếu tố
tạo hình.
- màu sắc, dữ liệu.
- ánh sáng, pixel.
- không gian, VR/AR.
- đường nét, vector.
- bố cục, thuật toán.
Nghệ sĩ
tiêu biểu.
Refik Anadol, teamLab, Petra Cortright.
VII
. BẢN ĐỒ TỔNG HỢP TRIẾT GIA, TRƯỜNG PHÁI.
Triết gia | Trường phái ảnh hưởng |
Kant | Ấn tượng, Trừu tượng |
Nietzsche | Biểu hiện, Neo-Expressionism |
Hegel | Trừu tượng tinh thần |
Merleau-Ponty | Ấn tượng, Hiện đại |
Heidegger | Light Art, Minimalism |
Derrida | Hậu hiện đại, Basquiat |
Foucault | Nghệ thuật chính trị |
Deleuze | Bacon, Generative Art |
Baudrillard | Post-Internet, AI Art |
Manovich | Data Art, Metaverse Art |
* KẾT LUẬN.
Mỗi trường phái hội họa là một triết học của cái nhìn:
- Ấn tượng, tri giác.
- Lập thể, cấu trúc ý thức.
- Biểu hiện, sức sống.
- Trừu tượng, tinh thần.
- Hậu hiện đại, ký hiệu & quyền lực.
- Nghệ thuật đương đại, dữ liệu & mô phỏng.
Hội họa không chỉ thay
đổi phong cách.
Hội họa thay đổi cách
hiểu thế giới.
* Họa Sĩ Huỳnh Tâm.
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire